پاسخ:در باره اطلاق لفظ «أهلّه» و مؤيّد مورد اشاره نويسنده معزّز پيش از اين بحث شد. نيز گفتيم اطلاق رؤيت در مسأله محل بحث ما ممنوع و مردود است. امّا دليل دوم نويسنده، يعنى «استناد حقيقى رؤيت، الخ» كه در جاى ديگرى از مقاله بدين عبارت بيان فرموده‌اند:

هفده)

آنچه از نظر صناعى لازم است، صدق و استناد رؤيت به بيننده مى‌باشد، و به طور قطع مى‌توان رؤيت را به كسى كه با تلسكوپ مى‌بيند، استناد داد و اين استناد حقيقى است. به عبارت ديگر، صدق رؤيت بر رؤيت با ابزار، محرز و مسلّم است.(همين شماره، ص١٨١)

پاسخ:درست است كه «صدق رؤيت بر رؤيت با ابزار محرز و مسلّم است» امّا اين دليل مستقلى در قبال دليل اوّل، يعنى اصالة الإطلاق نيست، بلكه مانند مقدّمه‌اى بر آن است؛ زيرا پس از احراز صدق لغوى و عرفى رؤيت، بر رؤيت با ابزار، اين بحث پيش مى‌آيد كه آيا اين رؤيت، مشمول «صم للرؤية» هست يا نه؟ يعنى آيا «صم للرؤية» اطلاق دارد تا شامل اين فرد محرز و مسلّم رؤيت بشود يا نه؟ و اگر صدق «رؤيت» عرفى و لغوى بر رؤيت با ابزار، مشكوك باشد، نوبت به بحث از اصالة‌الإطلاق نمى‌رسد.

بحث از دو شاهد مورد نظر نويسنده در اشكال بعدى مطرح مى‌شود، ولى اين دو شاهد هم، شاهد مستقلى نيستند، بلكه شاهد دليل دوم يعنى استناد حقيقى رؤيت به رؤيت با ابزار است و چيزى ماوراى آن نيست تا گفته شود «علاوه بر اين دو شاهد، مى‌توان...».

هيجده)

شاهد روشن بر اين مطلب آن است كه... در خوردن گوشت ماهى، وجود فلس درماهى الزامى است و بر حسب روايات و فتاوا، ملاك حلّيت وجود فلس است. حال، اين سخن به ميان مى‌آيد كه اگر فلس يك نوع ماهى با چشم