ما وجود دارد كه به دلالت همين آيه شريفه،مورد تحريم قرار گرفته است؛ معاملاتى از قبيل شركت گلدكوئيست كه از آن به معاملات هرمى ياد مى‌شود، به حسب ظاهر در نزد عموم مردم باطل نيست، امّا چون حقيقت آن باطل است از مصاديق باطل به شمار مى‌رود. و اگر عرف، خوب به حقيقت آن توجّه كند به باطل بودن آن حكم مى‌كند .

١١. هيچ فقيهى حرمت نگاه به نامحرم را به ديدن با چشم معمولى و متعارف اختصاص نداده است؛ بلكه اگر از كيلومترها دورتر نيز با دوربين‌هاى قوى، كسى نامحرمى را ببيند، مشمول اين حرمت خواهد بود.

١٢. در بحث هلال، رواياتى داريم كه اگر هلال در روز قبل از زوال ديده شده باشد، آن روز، از ماه شوّال به حساب مى‌آيد و اگر بعد از زوال ديده شود، جزو رمضان است. (٢٨)در حالى‌كه قائلين به انصراف بايد ادّعا كنند كه رؤيت، به ديدن در شب انصراف دارد؛ با اين حال قسمتى از رؤيت در روز نيز معتبر شده است.

از موارد ذكر شده نتيجه مى‌گيريم اين كه برخى فرموده‌اند: ما نمى‌توانيم در همه جاى فقه ـ در مطلقات ادلّه ـ سراغ افراد متعارف برويم ولى در رؤيت هلال، فرد كاملاً غير متعارفى را ملاك حكم قرار دهيم (٢٩)، مطلب صحيحى نيست؛ و اگر كسى در فقه بررسى بيشترى كند، موارد ديگرى نيز خواهد يافت كه فقيهان در آن‌ها، به فرد متعارف نظر نداده‌اند.

در رساله «چند نكته مهم درباره رؤيت هلال» به مواردى اشاره شده است كه در آنها فقيهان موارد مطلق را بر فرد متعارف حمل كرده‌اند؛ امّا تعجب آن است كه در ميان موارد ذكر شده در اين رساله، به مواردى برمى‌خوريم كه اساساً هيچ ارتباطى با اين مدّعا ندارد. به عنوان مثال، در مورد چهارم آمده است: در نماز و روزه در مناطق قطبى يا نزديك به قطب كه روزها يا شب‌ها بسيار كوتاه و غير متعارف است، بسيارى از فقيهان معيار را مناطق متعارف مى‌دانند (٣٠).

(٢٨) وسائل الشيعة، باب ٨(انّه لا عبرة برؤية الهلال قبل الزوال ولا بعده)، ح ٥.
(٢٩) چند نكته مهم در باره رؤيت هلال، ص ١٣.
(٣٠) همان، ص ١١.