فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٩ - مشكل رؤيت هلال رضا مختارى
اين آشفتگيها باعث شده است كه برخى روزنامهها به روحانيان و حوزهها حمله و آنها را با دنياى امروز و پيشرفتهاى علمى بيگانه قلمداد كنند. از باب نمونه، نشريهاى نوشته است:
در دنيايى كه پيچيدهترين فرايندهاى محاسباتى، معاملاتى و ارتباطى بر اساس واحدهايى بسيار كوچكتر از ثانيه برنامهريزى و اجرا مىشود، با اين همه تلسكوپ و ماهواره و مؤسسات مجهّز ژئوفيزيك آيا نمىتوان نسبت ماه به زمين و گردش قمرى ايّام را به صورت كارشناسى و تخصّصى محاسبه كرد؟... بلاتكليفىهاى روز عيد فطر، تنها يكى از نشانههاى بيگانگى ما با دگرگونيهاى دنيا و تكرار شيوههاى كهنه و ناكارآمد قديمى در اداره زندگى و حلّ مسائل است.
دكتر زكى بدوى رئيس دانشگاه اسلامى در لندن مىگويد:
... اكنون فلكشناسى و ارتباطات به پيشرفتهاى بسيارى دست يافته است و جايز نيست چنين اختلافهايى بين كشورهاى اسلامى به وجود آيد ... . روحانيون و فرهنگ مذهبى در كشورهاى اسلامى از پيشرفتهاى علمى و تكنولوژى دورند ... . علوم مذهبى در تمامى كشورهاى اسلامى از پيشرفتهاى علمى دور است و روحانيون مسلمان... از اطلاع بر پيشرفتهاى علمى در ديگر سرزمينها خوددارى مىكنند. آخرين پيشرفتهاى فلكى نشان مىدهد كه ماه به طور دقيق در چه زمانى رؤيت خواهد شد. بنابراين نبايد به روحانيون اجازه داده شود در اين باره تصميمگيرى كنند ... .
اختلاف در رؤيت ماه براى مسلمانان در امريكا و اروپا مشكلات بسيارى به وجود آورده است. حتّى آنها نمىدانند كه ماه رمضان و ديگر ماههاى قمرى آغاز شده است و كدام يك از فتواهاى روحانيون مسلمان در اينباره درستتر است و اين مسأله مسلمانان را در كشورهاى غربى در موقعيت دشوارى قرار داده است. (٨)
مشكل وقتى افزونتر مىشود كه بدانيم اهل فن و متخصّصان هيئت و نجوم بر اين باورند كه در بسيارى از سالهاى اخير در ايران مدّعيان و شاهدانِ رؤيت هلال در شامگاه
(٨) رك: روزنامه جمهورى اسلامى، ١٥/١٢/١٣٧٨، ص ١٥.