«الهلال غرّة القمر حتّى يهلّه الناس في غرّة الشهر وقيل يسمّى هلالاً لليلتين من الشهر ثمّ لا يسمّى به إلى أن يعود فى الشهر الثاني، وقيل يسمّى به ثلاث ليال، ثمّ يسمّى قمراً». (٢)

از اين عبارت روشن مى‌شود كه از هنگام ولادت، يعنى از همان شب اوّل، عنوان هلال بر ماه صدق مى‌كند؛ زير، عنوان «ابن ليلتين» به معناى فرزند دو شب ، و به عبارت ديگر شب اوّل و دوّم است. در نتيجه، در شب اوّل كه ماه از محاق خارج شده است، هلال بر آن صدق مى‌كند هرچند كه مردم آن را نديده باشند.

تعبير «حتّى يهلّه الناس» به عنوان مقوّم اين معنى نيست؛ بلكه از آثار غالبى آن مى‌باشد. شاهد اين مطلب آن است كه «القاموس المحيط» (٣)هلال را به غرّة القمر معنى كرده و تعبير «حتّى يهلّه الناس» در آن وجود ندارد. سپس آورده است: «قال ابو إسحاق والذي عندي وما عليه الأكثر، أن يسمّى هلالاً إبن ليلتين، فإنّه فى الثالثة يتبيّن ضؤه».

بنابراين، در همان ابتدا كه نور ماه بسيار ضعيف بوده و به گونه‌اى نيست كه بر سياهى آسمان غلبه كند، هلال صادق است.

در «صحاح اللغة» آمده است: «الهلال أوّل ليلة والثانية والثالثة ثمّ هو قمر». (٤)در اين عبارت نيز اوّلين شب را از هلال مى‌داند؛ و در واقع، عنوان هلال دارد. از سوى ديگر

(١) منتهى الارب، اقرب الموارد
(٢) لسان العرب، ج ١٥، ماده هلل.
(٣) ج٤، ص ٩٣.
(٤) صحاح اللغة، ج ٥، ص ١٨٥١.