فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٩ - نقش زمان و مكان در استنباط آیت الله جعفر سبحانى
لأنّها كانت حمولة الناس، و انّما الحرام ماحرّم اللّه في القرآن»؛ (٨)
رسول خدا(ص) در جنگ خيبر از خوردن گوشت الاغ نهى كردند؛ ولى نهى رسول خدا در آن زمان به اين دليل بوده كه الاغ در آن زمان وسيله حمل مردم بوده است. همانا حرام، آن است كه در قرآن حرام شده باشد.
در اين حديث اشاره شده كه نهى رسول خدا(ص) از خوردن گوشت الاغ به واسطه اين بوده كه در آن زمان ذبح اين حيوان باعث حرج و مشقت بوده است. زيرا در آن زمان اين حيوان وسيله حمل مردم و كالاهاى آنها بوده است و اين امر نشان مىدهد كه اگر در زمان ديگرى به اين حيوان نياز نباشد، ملاك حرمت ذبح و خوردن گوشت آن هم از بين خواهد رفت.
٣. محمد بن سنان روايت كرده كه امام رضا(ع) در پاسخ به پرسشهاى وى چنين نوشت:
«كره أكل لحوم البغال و الحمر الأهلية لحاجة الناس إلى ظهورها و استعمالها و الخوف من فنائها و قلّتها لالقذر خلقها ولا قذر غذائها» (٩)؛
خوردن گوشت قاطر و الاغ اهلى مكروه است، چون مردم به اين حيوانات نيازمندند و بيم نابودى و كم شدن آنها وجود دارد، نه اين كه آنها ذاتاً پليد بوده و خوردنشان نجس باشد.
٤. عبدالرحمن بن حجاج به واسطه شخصى از امام صادق(ع) روايت كرده است كه از حضرت در باره اين كه چه ميزان زكات را مىتوان براى خود نگهداشت، سؤال كرد و گفت كه ما شنيدهايم رسول خدا(ص) فرموده است:
«ايّما رجل ترك دينارين فهما كىٌّ بين عينيه»؛
هركسى كه دو دينار از آن را براى خودش نگهدارد، آن دو دينار همچون داغى بر پيشانى او خواهد ماند.
(٨) وسايل الشيعه، ج١٦، باب چهارم از ابواب الاطعمه و الاشربه، حديث ١.
(٩) همان، حديث ٨.