٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٨ - پژوهشى در اقسام بانكها و احكام آنها آیت الله محسن خرازى

همچنان مدت دار باقى مى‌ماند. با اين حال ممكن است گفته شود در صورت پرداخت نشدن بدهى از طرف مضمونٌ عنه بر ورثه ضامن لازم است كه آن را از مال ميت بپردازند؛ زيرا اين بدهى از ديون ضامن شمرده مى‌شود و در آيه شريفه آمده است: «من بعدِ وصيةٍ يعصين بها أو دين؛ ارث بردن بعدا ز وصيت و دين است» پس ورثه ضامن، ابتدا بايد مورد ضمان را بپردازد. صرف اين كه هنگام مرگ ضامن، به بدهى مدت دار، دين گفته نمى‌شود اشكالى ايجاد نمى‌كند؛ زيرا در صورت پرداخت نشدن بدهى از طرف مضمونٌ عنه اسم دين بر آن صدق مى‌كند و همين مقدار كافى است كه آيه مذكور آن را شامل شود. علاوه بر اين كه ممكن است گفته شود در صورتى كه واقعاً دين مضمون عنه در وقتش پرداخت نشود موجب مى‌شود كه از زمان مرگ ضامن، آن دين به او تعلق بگيرد اگر چه اين مسئله تا زمانى كه دين مضمونٌ عنه در وقتش پرداخت نگردد آشكار نمى‌شود. همچنان كه اگر از ابتدا معلوم بود مضمونٌ عنه آن بدهى را نمى‌پردازد موجب مى‌شد آن بدهى از ديون هنگام مرگ ضامن شمرده شود.

در تأييد اين مسئله ـ يعنى گرفتن پول ضمان از تركه ضامن ـ مى‌توان به مسئله ديگرى استشهاد كرد كه هرگاه غاصبى بميرد و ورثه‌اش در صدد بازگرداندن مال غصبى به صاحبش بدون هيچ افراط و تفريط باشند و مال غصبى از بين برود، مقتضاى سخن پيامبر اكرم (ص) كه فرمود: «على اليد ما أخذت حتّى تؤدّيه؛ هركس چيزى را بگيرد، تا زمانى كه آن را بازگرداند در عهده او قرار دارد»، دلالت مى‌كند غاصبى كه مرده ضامن است. و بنابراين ضمان مال مغصوب در تركه غاصب است. ضمان مال بر عهده ورثه نيست تا اشكال شود كه يد آنها عدوانى نيست پس چرا ضامن باشند، بلكه ضمان بر عهده مورث آنها است كه غاصب بود.

مؤيد ديگر آن است كه هرگاه فردى كالايى را بفروشد و ضمانت آن را تا مدت معينى بپذيرد و سپس بميرد، در اين جا وقتى كه علت ضمان محقق شد، مورد ضمان از تركه او به شمار مى‌آيد و بر ورثه‌اش لازم است كه آن را از تركه ميت بپردازند. البته اگر ضمان عرفى به زمان حيات ضامن مقيد باشد، با مرگ ضامن اين ضمان نيز از بين مى‌رود. اين مسئله در كلمات فقهاء عنوان نشده است.