موارد، احكام، تابع عادت و شيوه زندگى مردم در هر زمان است. اختلاف زن با شوهر در مورد گرفتن مهريه، پس از نزديكى از اين قبيل است. زيرا طبق روايتى كه وارد شده، سخن زوج مقدم است و عادت گذشتگان هم اين گونه بوده كه قبل از نزديكى، مهريه را پرداخت مى‌كردند.

از همين قبيل است چنانچه شوهر پيش از نزديكى، چيزى به زن بدهد، مادامى كه به مهريه نبودن آن اشاره نكرده باشد، مهريه محسوب مى‌شود. زيرا عادت اجتماعى مردم در آن زمان چنين بوده كه مهريه را پيش از نزديكى پرداخت مى‌كرده‌اند؛ اما امروزه بايستى سخن زن مقدم شود و آنچه را داده است جزو مهر المثل حساب گردد». (٣٠)

مرحوم شهيد با اين عبارت كه «بايستى سخن زن مقدم شود» به مسأله اختلاف زن و شوهر در موردى اشاره كرده كه زن پس از نزديكى ادعا كند كه هنوز مهريه را دريافت نكرده، اما شوهر ادعا كند كه مهريه را پرداخت كرده است. در اين زمينه حسن بن زياد روايت كرده است كه هرگاه زن پس از نزديكى، مهريه را بخواهد و مرد بگويد پرداخت كرده‌ام، زن بايد بيّنه اقامه كند و در صورت نداشتن بينه، مرد براى صحت سخن خود سوگند ياد مى‌كند. ولى گروهى از فقيهان، اين روايت را بر زمانى حمل كرده‌اند كه عادت مردم اين بوده كه مهريه را پيش از نزديكى پرداخت مى‌كردند، و گرنه، اقامه بينه به عهده مرد است نه زن.

صاحب جواهر مى‌گويد:

«ظاهراً مبناى اين روايات در موردى است كه عادت مردم به پرداخت مهريه قبل از مباشرت باشد؛ همان گونه كه در گذشته نيز عادت مردم چنين بوده است. بنابراين، برداشت فقيهان از قبيل ترجيح ظاهر بر اصل است». (٣١)

٤. محقق اردبيلى(متوفّاى ٩٩٣ هـ)

وى مى‌گويد:

(٣٠) القواعد و الفوائد، ج١، ص ١٥٢، قاعده پنجم، انتشارات نجف اشرف.
(٣١) جواهر الكلام، ج٣١، ص ١٣٣.