فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٠ - قتل از روى ترحّم محمد على انصارى
همراه با شكنجه ـ اكراه شونده مىتواند روش آسان را براى قتل خود انتخاب كند تا از قتل سختتر رهايى يابد؛ زيرا در اين صورت اكراه صدق مىكند، اما اگر كيفيت هر دو قتل يكسان باشد اكراه صدق نمىكند، بنابراين اقدام به خودكشى جايز نخواهد بود. (١)
ولى صاحب جواهر گفتار ايشان را نقد كرده و گفته است:
«اگر چنين كارى جايز باشد، بنابراين كسى هم كه مىداند از تشنگى خواهد مرد مىتواند خودش را با روشى آسانتر بكشد». (٢)
از كلمات صاحب جواهر چنين بر مىآيد كه جايز نبودن خودكشى در مثال تشنگى حكمى مسلّم است.
فرض دوم:
چنانچه قاتل و مقتول دو نفر باشند، و مقتول داراى حيات مستقر باشد، و قتل با اذن مقتول و با فعل ايجابى انجام گرفته باشد. براى توضيح اين موضوع بايد معناى حيات مستقر و فعل ايجابى روشن گردد.
١. حيات مستقر:
فقيهان براى حيات مستقر تعريفهاى متعددى كردهاند؛ مانند:
ـ حيات مستقر در حيوان به معناى اين است كه يك يا چند روز زنده بماند، و اگر چنين نباشد حيوان داراى حيات مستقر نخواهد بود. (٣)اين تعريف در باب تذكيه ـ ذبح شرعى ـ حيوان بيان شده است .
ـ حيات مستقر در انسان به معناى اين است كه همراه با ادراك و حركت و نطق اختيارى
(١) مسالك الافهام، ج١٥، ص٩٠.
(٢) جواهر الكلام، ج٤٢، ص٥٤.
(٣) جواهر الكلام، ج ٣٦، ص١٤١.