فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٨ - مشكل رؤيت هلال رضا مختارى
رفع آن حركت نمىكند، در حالى كه چاره اين اشتباه ممكن است و انتخاب يك راه يقينى در اين موارد، كارى شدنى است.... اى دانشمندان اسلام، ما و خود و همه مردم را از اين اشتباه دائمى و تكرارى هر ساله نجات دهيد (٧).
روزنامه اللواء به تاريخ ٨/١٢/٢٠٠٠ م نوشت:
مردم دچار سردرگمى شدهاند؛ نمىدانند آغاز و انجام روزه شان چه وقت است؟ سؤالى كه طرح مىشود اين است كه آيا اين جدل و اختلاف پايانى ندارد؟ آيا وقت آن نرسيده است كه مسلمانان و به ويژه دانشمندانشان به يك روش روشن در چنين مسئلهاى برسند كه از امور محسوس به شمار مىآيد و چندان جاى اختلاف نيست؟ و آيا ممكن است شريعت سمعهاى كه عبادت روزه را به هلال ماه پيوند داده است، وسايل و راه اثبات هلال را بيان نكند تا چنين اختلاف زيانبارى بروز كند و به نمادهاى وحدتى كه چنين عبادتى خواستار آن است آسيب برساند؟
همچنين الشرق الأوسط در تاريخ ٢٨/٥/١٩٩٩ م از قول شخصى از اهل مغرب نوشت:
بى شك شما نيز مانند ما در هر سال يك يا دو بار هر گاه كه ماه رمضان و ماه شوال كه عيد فطر همراه آن است مىآيد، اندوهگين و متأسف مىشويد. در بعضى از سالها بين ما كه در يك كشور ـ مغرب عربى ـ هستيم، اختلاف وسيعى در مورد شروع و پايان روزه به وجود مىآيد. اين اختلاف بر اثر اختلاف كشورهاى اسلامى و عربى در اين زمينه پديد مىآيد. بعضى از ما در فلان روز همراه با كشور عربى سعودى روزه مىگيرند... و بعضى ديگر روز بعد همراه با همسايههاى ما در الجزاير و تونس ـ در مغرب ـ روزه مىگيرند و اكثر مردم در روز بعد در پى اعلان نهاد دينى مسئول در كشورمان روزه مىگيرند. همين اختلاف دوباره در پايان ماه رمضان و اول شوال و ثبوت عيد فطر رخ مىدهد، برخى از ما در فلان روز عيد مىگيرند و گروهى ديگر بعد از دو روز؛ آيا مىتوان اختلاف ميان مسلمانان را تا اين اندازه پذيرفت؟
(٧) الحكم الشرعى في إثبات رؤية الهلال، ص ٣، ٦، ٩.