در جواب مى‌گوييم: از ديدگاه نجومى و سائر روش‌ها، هيچ دليلى، بر اين ملازمه وجود ندارد؛ بلكه اگر موارد و گزارش‌هاى رؤيت مورد بررسى قرار گيرد، به نمونه‌هايى بر مى‌خوريم كه از نظر منجّمين، در شب اوّل ادّعا شده كه ماه با چشم معمولى قابل رؤيت نيست و از طرف ديگر، بعد از گذشت بيست و نه روز گزارش داده‌اند كه هلال جديد با چشم معمولى قابل رؤيت است و اساسا با قطع نظر از اين مطلب، مى‌توان گفت كه هيچ شاهد و دليلى از علم نجوم بر اين امر وجود ندارد.

امّا كسانى كه رؤيت هلال را با چشم مسلّح كافى نمى‌دانند، مجموعاً دو ادّعا را مطرح كرده‌اند:

ادّعاى اوّل:انصراف رؤيت به ديدن با چشم معمولى.

ادّعاى دوّم:با توجه به توضيحى كه خواهد آمد، رؤيت در اين باب، طريقيّت دارد نه موضوعيت.

ادّعاى انصراف

بسيارى از كسانى كه رؤيت با چشم مسلح را كافى ندانسته‌اند، مسأله انصراف را مطرح كرده‌اند.

برخى ديگر از بزرگان گفته‌اند: رؤيت كسانى كه قدرت ديد فوق‌العاده‌اى دارند كفايت نمى‌كند؛ همان‌طورى كه رؤيت با ابزار كفايت نمى‌كند. و اين امر به دليل انصراف رؤيت ـ در نصوص ـ به رؤيت با چشم عادى است (٥).

برخى ديگر از بزرگان معتقدند (٦): هنگامى‌كه سخن از رؤيت به ميان مى‌آيد، به رؤيت متعارف(با چشم غيرمسلّح) انصراف دارد؛ زيرا فقيهان در همه ابواب فقه، اطلاقات را به افراد متعارف منصرفِ مى‌دانند.

در اين عبارت چند نكته قابل ملاحظه است:

(٥) الصوم فى الشريعة الاسلاميّة الغرّاء، ص ١٤٤.
(٦) چند نكته مهمّ در باب رؤيت هلال، ص ١٠.