شاهد دوّم آن است كه شرط حلال بودن گوشت ماهى، وجود فلس در آن است؛ و بر طبق روايات و فتاوا، ملاك حلّيت، وجود فلس است. حال اين سخن به ميان مى‌آيد كه اگر فلس يك نوع ماهى با چشم معمولى ديده نشود، امّا به‌وسيله دوربين بتوان آن را مشاهده كرد يا اين‌كه توده مردم نتوانند فلس آن را تشخيص دهند، ولى اهل فن بگويند كه داراى فلس است، ظاهراً اين مقدار در جواز خوردن آن كفايت مى‌كند و نمى‌توان گفت كه بايد فلس آن با چشم معمولى ديده شود. به عبارت ديگر، جواز خوردن بر وجود واقعى فلس مترتّب است. در اين بحث نيز گرچه در روايات كلمه «رؤيت» آمده، امّا از ادلّه استفاده مى‌شود كه ملاك، وجود واقعى هلال است.

علاوه بر اين دو شاهد، در مجموع مى‌توان دلايل اين گروه را در سه بخش زير و يك مؤيّد خلاصه كرد:

١ . جريان اصالة الاطلاق نسبت به سبب رؤيت و عدم وجود قرينه بر انصراف.

٢ . استناد حقيقى رؤيت به كسى كه با ابزار و وسائل آن را انجام مى‌دهد.

٣ . شمول اطلاق لفظ اهلّه در آيه شريفه {يَسْئَلُونَكَ عَنِ اْلأَهِلَّةِ... } ، بر هلالى كه مردم با چشم معمولى نمى‌بينند، امّا ممكن است با وسائل و ابزار، رؤيت شود.

از شواهد و مؤيّدات اين نظريه نيز آن است كه اگر هلال در شب اوّل با چشم معمولى قابل رؤيت نباشد، ولى با تلسكوپ رؤيت شود، در صورتى كه فرداى آن شب را اوّل ماه ندانيم و بخواهيم روز بعد را به عنوان اوّل ماه قرار دهيم، چنانچهـاين ماه در پايان، بيست و هشت روز شود ـ طبق برخى از روايات و فتواى همه فقيهان ـ لازم است يك روز روزه بگيريم. اين كشف مى‌كند كه در آن زمان هرچند هلال با چشم معمولى ديده نشده، امّا عنوان روز اوّل را داشته است. اين مطلب شاهد بسيار خوبى است كه ديدن با چشم معمولى، موضوعيّت ندارد.

اگر اشكال شود كه در چنين فرضى، كشف مى‌كنيم كه در همان شب اوّل نيز امكان رؤيت با چشم معمولى بوده، ولى به سبب برخى از موانع ديده نشده است. و به تعبير ديگر، اگر ادّعا شود كه بين اين دو، ملازمه وجود دارد؛ يعنى در شب سى‌ام اگر ماه با