١. سيد محمد امين افندى مشهور به «ابن عابدين » (٩٥)، مؤلف كتاب «مجموعة رسائل» پس از بيان عباراتى پيرامون تأثير مقتضيات زمان و مكان بر فقه كه در فصل دوم از او نقل شد، مثال‌هاى متعددى را براى اين كبراى كلى ارائه مى‌دهد، (٩٦)كه به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:

الف. فقيهان به دليل قطع شدن عطايايى كه در صدر اسلام متداول بوده و به معلمان قرآن مى‌دادند، گرفتن اجرت براى تعليم قرآن و امثال آن را جايز دانسته‌اند. امروزه اگر معلمان بخواهند بدون اجرت به كار خود ادامه دهند، آنان وخانواده‌شان در تنگنا قرار مى‌گيرند و چنانچه كار تعليم را رها كنند و بخواهند از طريق پرداختن به حرفه‌اى ديگر امرار معاش كنند، به قرآن و دين خسارت وارد خواهد شد. از اين رو فقيهان فتوا داده‌اند كه مى‌توان براى تعليم قرآن و همچنين اقامه جماعت و اذان، اجرت گرفت با اين كه اين حكم مخالف فتواى ابو حنيفه و ابو يوسف و محمد بن حسن شيبانى است؛ آنان گرفتن اجرت در اين موارد را همچون گرفتن اجرت براى ديگر عبادات از قبيل روزه، نماز، حج، قرائت قرآن و امثال آن جايز ندانسته‌اند.

ب: بنابر ديدگاه دو امام (٩٧)نمى‌توان در شهادت، به ظاهر فرد در احراز عدالت

(٩٤) برخى از نظرات فقيهان اهل سنت در اين موضوع در فصل دوم نقل شد.
(٩٥) او محمد امين دمشقى، فقيه شام و امام حنفى مذهب دوره خويش بوده است. وى در سال ١١٩٨ هـ به دنيا آمد و در سال ١٢٥٢ هـ از دنيا رفت. از آثار منتشر شده او كتاب «مجموعة رسائل» است.
(٩٦) رسائل ابن عابدين، ج،٢، ص١٢٣ـ ١٤٥.
(٩٧) ظاهراً منظور از «دو امام» دو شاگرد ابوحنيفه يعنى ابو يوسف و محمد بن حسن شيبانى است. فاصله زمانى بين ابوحنيفه و آن دو زياد نبوده، زيرا ابوحنيفه در سال ١٥٠ هـ از دنيا رفت و ابو يوسف در سال ١٨٢ هـ و شيبانى نيز در سال ١٨٩ هـ اگر چنين است به چه دليل سه قرن اوّل بعد از هجرت را بهترين قرون شمرده‌اند؟ در حقيقت، ميان مؤمنان گذشته و بعدى، هم انسان‌هاى صالح وجود داشته و هم انسان‌هاى غير صالح. و سخنانى كه از پيامبر(ص) نقل مى‌كنند صرفاً تبليغاتى توخالى است؛ چون ما در قرن اوّل شاهد وقوع واقعه طف و حره در مدينه هستيم.