اين احتمال وجود دارد كه اجناس ضرورى در آن زمان منحصر به همين موارد بوده كه در روايات فوق ذكر شده است، به طورى كه احتكار اين اجناس موجب ايجاد بحران اقتصادى در جامعه اسلامى مى‌گرديد؛ اما بدون شك امروزه نيازهاى بشر گسترش پيدا كرده و چيزى كه در گذشته ضرورتى نداشته، امروزه ضرورى شده است.

بنابراين اگر احتكار غير اجناس ياد شده همان بحران را ايجاد كند، همه اجناس و كالاها مثل هم خواهند بود بويژه كه حلبى نقل مى‌كند از امام صادق(ع) در باره مردى كه طعام را احتكار مى‌كند و منتظر موقعيت است تا آن را بفروشد، سؤال كردم كه آيا اين كار صحيح است؟ حضرت در جواب فرمود:

«إن كان الطعام كثيراً يسع الناس فلابأس به و ان كان الطعام قليلاً لايسع الناس فإنّه يكره أن يحتكر الطعام و يترك الناس ليس لهم طعام»؛ (٦٩)

اگر طعام فراوان باشد و مردم در وسعت باشند، اشكالى ندارد؛ اما اگر طعام اندك باشد و مردم در تنگنا باشند، سزاوار نيست كه طعام احتكار شود و مردم نيازمند نتوانند به طعام دسترسى پيدا كنند.

بلكه مى‌توان گفت كه اگر در وسعت و در تنگنا بودن مردم ملاك باشد، بين طعام و غير

(٦٧) همان.
(٦٨) الحدائق الناضرة، ج١٨، ص٦٢.
(٦٩) وسايل الشيعه، ج١٢، باب ٢٧ از ابواب آداب التجارة، حديث ٢.