بنابراين، هلال يك معناى لغوى روشن دارد. اين مطلب معروف نيز كه هلال را از اين جهت هلال مى‌گويند كه هرگاه مردم آن را ببينند فرياد مى‌زنند ـ هرچند از ابن‌الاعرابى در لسان العرب آمده است ـ در هلال محل بحث اعتبارى ندارد.

در «صحاح اللغة» هم‌چنين آمده است: «ويقال أيضاً استهلّ هو بمعنى تبيّن ولا يقال أهل»؛ در اين عبارت استهلال را به تبيّن و ظهور تفسير نموده است؛ چراكه اگر شخصى استهلال كند ولى هلال را رؤيت ننمايد، استهلال صدق نمى‌كند. امّا نكته قابل توجّه آن است كه در روايات، استهلال، ملاك براى حكم نيست و آنچه دخالت دارد هلال و رؤية الهلال است.

نكته ديگرى كه بايد به آن توجّه داشت، اين است كه اگر بر فرض بپذيريم در معناى حقيقى هلال، ظهور و روشنى به حدّى كه مردم ببينند و فرياد بزنند، معتبر باشد، در جاى خود ثابت شده كه در تحقّق عنوان، وجه تسميه دخالت تامّ ندارد. به اين معنى كه اگر در موردى وجه تسميه هم صدق نكند، عنوان مى‌تواند محقّق شود.

نتيجه آن كه هلال از همان هنگام ولادت آغاز مى‌شود و آيه شريفه {يَسْئَلُونَكَ عَنِ اْلأَهِلَّةِ... } نيز به طور قطع شامل چنين هلالى خواهد بود.

همان‌طورى كه منجّمين مقارنه را از طريق محاسبات دقيق تعيين مى‌كنند، ولادت را نيز مى‌توانند از همان طريق تعيين كنند؛ امّا اوّلاً اين‌گونه محاسبات به خودى خود و با قطع نظر از اين‌كه مفيد اطمينان است يا نه؟ حجيّت شرعى ندارد؛ و ثانيا در ادلّه، رؤيت، ملاك قرار داده شده است. بنابراين نمى‌توان به آن اعتماد كرد و بايد گفت كه ظاهراً ملاك، رؤيت و ديدن هلال است.

حال، بحث در اين است كه اگر همين هلال كه زمان ولادت ماه است، با تلسكوپ ديده شود به‌طورى‌كه هيچ تغييرى در واقع به وجود نياورد و فقط هلال واقعى را نشان دهد، آيا چنين ديدنى حجيّت دارد؟

در كلمات برخى از بزرگان مانند مرحوم محقّق خوئى١ نسبت به هلال محلّ بحث