فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥١ - مشكل رؤيت هلال رضا مختارى
در دنياى اسلام، بحث تقويم قمرى يك بحث بين المللى است. پنجاه و شش كشور مسلمان به اضافه مسلمانان همه كشورهاى ديگر و در مجموع، صدها ميليون مسلمان اكنون در غرب و شرق عالم زندگى مىكنند و آنها نيز مسائل و تكاليف و سنن و آداب و فرهنگشان را وابسته به اين مسأله مىبينند. وقتى كه يك مسلمان دلسوز با تفرقه و ناهماهنگى مواجه مىشود رنج مىبرد. به راستى اين چه وضعى است و چرا يك تصميم جامع گرفته نمىشود؟ ... .
وقتى كه همسايههاى ما كه با يكديگر قريب الأُفق هستيم ماه را مىبينند يا تصميم مىگيرند كه آن را ببينند! و برنامه هايشان را نيز اجرا مىكنند، سپس در اينجا با چند كيلومتر فاصله تصوّر ديگرى بخواهد وجود داشته باشد، اين موضع اصلاً قابل توجيه نيست. آنها كه مىخواهند همه چيز علمى، تحقيقى، منطقى و مستدل باشد، اينها را نمىپذيرند. پس چنين اختلافى مىتواند در عقايد ما شبههانگيز باشد. يعنى وجود و بروز همين مسأله كافى است تا عدّهاى بگويند: اين چه دين جامعى است كه نتوانسته اين مسأله را حل كند؟.... اين وظيفه بسيار بسيار مهم شرعى و در درجه اوّل وظيفه حوزه هاست. اگر حوزهها تصميم درستى نگيرند دانشگاه هم نمىتواند به تنهايى اين مشكل را حل كند. به خصوص مراجع بايد تدبيرى بينديشند.
... چه ضررى از اين بزرگتر كه اين تفرقهها مثل خوره به جان جامعه بيفتد و ترديدهايى را در دل انسانها به وجود بياورد، اين مسائلْ عادى و معمولى نيستند و حتّى از لحاظ شخصى هم انسان را با تكاليفى كه بين او و خدايش دارد دچار مشكلات روحى مىسازند. اينكه گفته شود «يوم الشك» اين طور باشد و...، يا هنگام عيد فطر عدهاى به مسافرت بروند، شايسته زمان ما نيست. ما مىتوانيم اين مسائل را حل كنيم و اكنون ضرورى است آن را در مقياس بين المللى مرتفع نماييم، نه در مقياس فرد يا يك جامعه محدود يا يك شهر ... . (١٠)
(١٠) تحقيقات اسلامى، سال ١٥، شماره ٢، سال ١٦، شماره ١، ص ٢٤ ـ ٢٨، «رؤيت هلال؛ مشكلات و راه حلها».