فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٧ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى
ترى را متعلق حرمت بدانيم مثلا مطلق دخالت و نقش داشتن يا به كار بردن انرژى در آفرينش و ايجاد تصوير را حرام بدانيم.حال چه به آن، عنوان «ايجاد تصوير» صدق كند يا ايجاد بخشى از تصوير صادق باشد. اين عنوان وسيع، مشكل اشتراك را حلّ مىكند امّا براى اثبات، نيازمند دليل است و ما با استناد به روايات، مناط تنقيح يا فته اى در دست نداريم تا با كمك آن بگوييم آيا حرمت تنها حالت وحدت موجد را در بر مىگيرد يا آن كه شامل اشتراك نيز هست. (٦٣)
ممكن است بگوييم: عنوان «من صوّر صورة أو عملها» و همچنين عنوان «من مثّل هكذا» اعم است و همان گونه كه اگر شخص واحد تصويرى را از آغاز تا انجام، ايجاد نمايد شامل است، موردى را كه شخصى بخش باقيمانده تصوير حيوان را ـ كه نيمه ديگر آن توسط ديگرى فراهم شده ـ تكميل نمايد در بر مىگيرد يا آن كه اساساً نيمى را شخصى ايجاد نكرده باشد و به طور طبيعى ايجاد شده باشد و اين شخص نيم ديگر آن را تكميل نمايد. نظير شاخه هاى درخت كه براى به تصوير كشيدن پيكر، دست يا پاى تصوير حيوان يا انسانى به كار گيرند. پيدا است كه اگر براى تحقق عنوان مصوّر لازم بود كه تمام اجزاى تصوير توسط خود شخص نقاش يا مجسمه ساز فراهم آيد ديگر به فعل كسى كه براى به تصوير كشيدن حيوان بخشى از اجزاى آن را مستقيماً از درختان يا چوبها يا ساير چيزها همچون فلزات موجود، فراهم آورد عنوان «تصوير» صادق نمىبود؛ درحالى كه به نظر مىرسد عنوان «تصوير» بر كار چنين شخصى صادق است. اين امر گواه آن است كه مقصود از روايت«من صوّر صورة» يا «من مثّل مثالا» اعم از آن است كه همه اجزاى تصوير را خود فراهم كرده يا بخشى را ديگرى يا طبيعت فراهم كرده باشد.
شايد اين ادعا كه با دخالت داشتن در ايجاد بخشى از تصوير، عنوان تصوير صادق نيست، از آنجا ناشى شده كه توهم شده براى صدق عنوان «تصوير» مىبايست تمام اجزاى يك تصوير توسط يك نفر فراهم شدهباشد؛ با آن كه بيان شد براى صدق عنوان تصوير
(٦٣) همان،ص ١٠٧و١٠٨.