فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٢ - پول جديد از نگاه انديشمندان احمدعلى يوسفى
آن بهايى بپردازد. (٤٠)
فقيه محقّق آيت اللّه شهيد صدر(ره) نيز در باب ارزش و ماليّت اشياء همانند امام خمينى(ره) هم به طرف تقاضا و هم طرف عرضه، تصريح دارند. ايشان در كتاب ارزشمند اقتصادنا مىنويسد:
ارزش مبادله كالا به طور كامل به ميزان رغبت و ميل اجتماعى آن بستگى مستقيم دارد.اگر ميل و رغبت اجتماعى نسبت به كالايى كاهش پيدا كند به دنبال آن،ارزش مبادلهاى آن كالا نيز كاهش مىيابد.اين مطلب به نحو واضح و آشكار اثبات مىكند كه ارزش مبادلهاى هر كالا با برآوردن نيازهاى انسان به وسيله آن كالا درارتباط است. (٤١)
ميل و رغبت اجتماعى به كالا از فايده و ارزش استعمالى آن ناشى مىشود؛ بنابر اين نمىتوان فايده استعمالى را در ارزش و قيمت كالا از نظر دور داشت. به همين خاطر كالايى كه هيچ نوع فايدهاى ندارد به طور مطلق عارى از ارزش مبادله اى است؛ اگر چه كارفراوانى در توليد آن مصرف شده باشد.... (٤٢)
بنابر اين فائده استعمالى پايه رغبت و تمايل، و رغبت و تمايل به كالا سرچشمه ارزش و ماليّت مىباشد... هرچه فايده كالا بيشتر باشد رغبت و تمايل افراد به آن، بيشتر خواهد بود. همچنين نسبت تمايل و رغبت كالا با امكان دستيابى به آن معكوس است؛ بنابراين هرچه امكان دستيابى به كالا بيشتر باشد، رغبت به آن كاهش يافته، قيمت آن تنزّل مىيابد. و روشن است كه امكان دستيابى به كالا تابع كميابى و فراوانى آن مىباشد. گاهى يك شى مفيد، مثل هوا آ ن چنان فراوان مىباشدكه دستيابى به آن بدون هيچ گونه تلاش ميسّر است. در اين حالت ارزش مبادله به حسب عدم رغبت و
(٤٠) امام خمينى(ره). البيع،ج١،ص٢٠.
(٤١) شهيد صدر(ره). اقتصادنا،ص١٩٨.
(٤٢) همان،ص٢٠٥.