لازمه قطعى گفتار ايشان آن است كه اشيايى داراى ماليّت و ارزش اند كه در توليد و تحصيل آنها، هزينه اى صورت گرفته باشد و گرنه اطلاق مال بر آن اشياء صحيح نيست. بنا براين به نظر آنها «مال هر آن چيزى است كه در توليد يا تحصيل آن، هزينه اى مصرف شده باشد.»

اشكال اساسى اين نظريه آن است كه ناظر به مناسبات واقعى بين توليد كنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان جهت يافتن صفت ارزش، ماليّت و يا مقدار ارزش اشيا نمى‌باشد، و صرفاً يك ديدگاه بايدى و اخلاقى است. در حالى كه ارزش، ماليّت و مال پديده‌اى عرفى مى‌باشند؛ از اين رو براى ضابطه مند كردن آنها بايد تلاش كنيم تا ارتكازات ذهنى عرف و عقلا را نسبت به مال كشف كنيم.

نظريه «ارزش ـ كار » آدام اسميت

وى براى عوامل ارزش در جوامع ابتدايى و سرمايه دارى فرق قائل است. او در مورد عامل ارزش در جوامع ابتدايى مى‌نويسد:

كار مقياس واقعى ارزش قابل مبادله همه كالاست (٢٣)... بهاى واقعى هر چيز... برابر رنج و زحمتى است كه مى‌تواند خود را از آن معاف و انجام آن را به ديگران تحميل كند. (٢٤)كاربهاى واقعى كالاست. (٢٥)

ديدگاه وى در باره ارزش و ماليّت اشياء در جوامع سرمايه دارى چنين است:

بهاى بازارى عبارت است از: كل بهره مالكانه، مزد و سود كه بايد پرداخت شود تا جنس به بازار بيايد. (٢٦)

(٢٢) رونالدميك. اقتصاددانان كلاسيك و نظريه ارزش، ترجمه سوداگر،ص٦٦.
(٢٣) ثروت ملل،ترجمه دكترسيروس ابراهيم زاده،انتشارات پيام،چاپ اول،ص٢٨.
(٢٤) همان.
(٢٥) همان،ص٣١.
(٢٦) رونالدميك.اقتصاددانان كلاسيك،ص١٤٩، به نقل از متن اصلى ثروت ملل،ج١،ص٥٨.