براين مورد حمل كنيم. تفاوت نمى‌كند كه تصاوير بر روى فيلم ظاهر گردد يا برروى كاغذ؛ گرچه عدم صدق عنوان «تصوير» در مورد نخست كه عكس برفيلم ظاهر شده واضح تر است. (٦٨)

اين ديدگاه درست است؛ زيرا ظاهر شدن عكس برروى فيلم يا انعكاس عكس بر روى صفحه هاى كاغذ، به اين معنا كه دوربين عكاسى در مقابل تصوير اشخا ص باشد يا صفحه هاى كاغذ در مقابل فيلم دوربين عكاسى باشد، چنان كه گويا آيينه اى را مقابل شخصى گذاشته باشيم بدون اشكال است.عكس كه در فيلم يا كاغذ ظاهر مى‌شود بى آن كه كار عكّاس باشد خود وجود پيدا كرده است.آنچه عكاس انجام داده حفظ چيزى است كه در فيلم يا كاغذ منعكس شده است، بنا بر اين به كسى كه‌مباشر اين كار است «مصوّر» اطلاق نمى‌گردد و بر كار اين شخص آفرينش تصوير و ايجاد آن هر چند به صورت تسبيب نيز، اطلاق نمى‌گردد. كار عكاس اين است كه تصوير يك شئ را كه در شى‌ء ديگر منعكس مى‌شود ثابت نگاه مى‌دارد.

آيه الله اراكى(ره) مى‌گويد:

اگركسى پشت شيشه چيزى را به منظور روءيت بچسباند يا شخصى خود در مقابل اين شيشه يا آب بايستد، بى ترديد براينها عنوان مصوّر صدق نمى‌كند.عكس نيز چنين است؛ زيرا عكس از تركيب دو عمل تحقق مى‌يابد:

١. گذاردن فيلم در مقابل يك شى‌ء .

٢.گذاشتن ماده اى مخصوص برسطح فيلم كه خاصيتش اين است كه هرچه در مقابل آن قرار گيرد درخود نگاه مى‌دارد. پس وقوع عكس بر فيلم بسان وقوع عكس در آيينه است وما بيان داشتيم كه اگر كسى آيينه را مقابل چيزى بگيرد تا تصوير آن شى‌ء برآيينه انعكاس يابد، بر چنين شخصى عنوان «مصوّر» صدق نمى‌كند.

نهايت چيزى كه در محل بحث مى‌توان گفت اين است كه عكّاس به واسطه

(٦٨) المكاسب المحرمه،ج ١،ص٢٧٠.