فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٩ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى
اگر بخشى از اعضاى حيوان را به تصوير بكشد حرمت آن محلّ تأمّل است. بلكه مىتوان آن را حرام ندانست. براين اساس اگر نيمى از حيوان يعنى از سرتا نصف بدن او را به تصوير بكشد اگر چنان باشد كه بقيه بدن به عنوان موجود در نظر گرفته شود؛ مثلا نقّاش تصوير انسانى نشسته را ارائه دهد كه دراين حال تصوير بخش وسط بدن قابل روءيت نيست اين كار حرام است؛ اما اگرنيّت نقّاش تنها به تصوير كشيدن نيمى از بدن انسان يا حيوان باشد ديگر حرام نيست مگر برآن نيمى كه كشيده شده است حيوان اطلاق گردد. (٥٥)
بدين خاطر استاد ما آية الله اراكى(ره) مىفرمايد:
اگر كسى بدن حيوانى را بدون سر يا سر حيوانى را بدون بدن بكشد يا تنها يك دست يا يك پا و اعضايى از اين دست را كه برآن صورت حيوان صادق نيست، به تصوير بكشد، حرام نخواهد بود. (٥٦)
دليل عدم حرمت نقاشى و مجسمه ناقص حيوان يا اعضاى آن اين است كه عناوين حرام عبارت است از: «نقّاشى حيوان» و «مجسّمه حيوان و انسان» و «عمل نقاشى» يعنى نقاشى حيوان و انسان. پيدا است اين عناوين زمانى صادق است كه شىء به گونه اى تصوير شود كه برآن به حمل شايع و بدون بهره گيرى از مجاز، حيوان و انسان صدق كند، و بربخشى از پيكر واجزاى حيوان، عنوان حيوان و انسان صدق نمىكند. بنا بر اين به كشيدن برخى ازاعضاى حيوان، نقاشى حيوان يا انسان صدق نمىكند؛ بلكه نقاشى نيمى از حيوان از پا تا نيم بدنش يا به عكس، نقّاشى فلان حيوان صدق نمىكند؛ مگر باقى بدن حيوان به گونه اى در تقدير باشد كه برآن نقاشى حيوان يا انسان صدق كند، دست كم وقتى نقاشى ناقص از حيوان ارائه گردد ما در صدق حيوان بر چنين نقشى شك مىكنيم و براساس اصالة البرائه چنين نقشى حرام نخواهد بود.
(٥٥) مكاسب،ص١٨٩.
(٥٦) المكاسب المحرمه،ص١٠٥.