فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٠ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى

درمقابل اين نظريه ممكن است كسى نقّاشى و ساخت بخشى از اعضا و جوارح حيوان را حرام بداند و براين حرمت به اطلاق اين سه روايت تمسك كند:

«من صوّر صورة»؛ «من مثّل مثالا»؛ «مالم يكن شيئاً من الحيوان» (٥٧)

بنا بر اين كه عناوين «صورت»،«مثال» و «حيوان» همان گونه كه شامل افراد و انواع حيوان مى‌شوند اجزا و اعضاى آن را نيز در بر مى‌گيرند.

اين استدلال مخدوش است؛ زيرا:

اولاً؛مقصود از عناوين «نقّاشى» يا «مجسّمه»، نقّاشى و مجسّمه حيوان است نه مطلق نقّاشى يا مجسّمه. شاهد آن معتبره محمدبن مروان است:

من صوّر صورة من الحيوان يعذّب حتى ينفخ فيها؛ (٥٨)

هركس تصوير حيوانى را بكشد عذاب خواهد شد تا زمانى كه در آن روح بدمد.

ثانياً؛از ظاهر روايات دميدن روح به دست مى‌آيد كه نقّاشى يا مجسّمه مى‌بايست به گونه اى باشد كه به صرف دميدن روح، به صورت يكى از حيوانات متعارف درآيد. بنا بر اين نقّاشى يا مجسّمه ناقصى كه برآن عنوان حيوان متعارف صادق نباشد، مشمول اطلاق اين ادله نخواهد بود.

ثالثاً؛ چنين نيست كه در روايت «مالَم يكن شيئاً من الحيوان» حيوان شامل اجزا هم باشد؛ بلكه مى‌توانيم ادعا كنيم كه عنوان حيوان دراين روايت در فرد فرد حيوانات و انواع آنها ظهور دارد.

از آنچه بيان داشتيم به دست مى‌آيد آنچه را كه محقق ايروانى محتمل دانسته مردود است او مى‌گويد:

«به احتمال نزديك به واقع نقّاشى و مجسمه تمام اجزاى حيوان حرام است يا آنكه حرمت نقّاشى و مجسّمه حيوان، چنانكه همه پيكر حيوان را شامل