بحث در اين باره كه بدانيم تيغه بالايا تيغه پايين قيچى، كدام يك قطعه كاغذى را مى‌برد، به همان اندازه مفيد است كه از خود سوءال كنيم ارزش را قيمت تمام شده تعيين مى‌كند يا مطلوبيّت (٣٠)

درتوليد يا تحصيل اشيايى نياز به صرف هزينه است كه از«صفت كميابى نسبى» برخوردار باشند. بنابر اين در درون نظريّه «ارزش ـ هزينه توليد»، خود به خود، كميابى نسبى نهفته است.

براساس اين نظريه مى‌توان گفت:

مال هرآن شيئ است كه علاوه بردارا بودن فائده و مطلوبيّت براى عرف و عقلا، داراى صفت كميابى نسبى نيز باشد.

فرض كنيد هوا و آب درجايى كه فراوانند، اگر چه فائده بسيارى براى انسان دارند، به طورى كه حيات آنها به آن دو بستگى دارد؛ اما چون فاقد صفت كميابى نسبى مى‌باشند، در نظر عرف و عقلا ارزش مبادله و ماليّت پيدا نمى‌كنند؛ به خلاف اتومبيل.

نظريّه تلفيق، با توجّه به تفسيرى كه از آن نموديم و نتيجه اى كه از آن گرفتيم ، با نظريّه بسيارى از عالمان بزرگ فقه اسلامى سازگارى دارد كه در ادامه بحث روشن خواهد شد.

ب. مال و ماليّت در منظر فقيهان

دراينجا تعاريفى كه فقها پيرامون مال و ماليّت دركتب فقهى بيان كرده‌اند، با اندكى

(٣٠) همان.