با توجه به اين كه الاشراف با اختصار زياد نگاشته شده تشخيص شيوه اجتهادى يا غير اجتهادى در آن مشكل است امّا شيخ در اين اثر فتوايى داده كه نشان دهنده شيوه اجتهادى او است و آن عبارت است از: بطلان نماز در مكان غصبى و با لباس غصبى و نماز با وضويى كه آب آن غصبى بوده است. در منابع روايى روايتى به اين مضمون وجود ندارد. پس منشأ اين فتوا اجتهاد خود شيخ(ره) است. عبارت شيخ چنين است:

والصّلاة في ثوب مغصوب والصّلاة في مكان مغصوب والصّلاة بما قد حضر من الوضوء بماء مغصوب. (٢٠)

لازم به تذكر است كه موارد فوق از جمله مواردى شمرده شده كه اعاده نماز، واجب است.

ويژگيهاى الاشراف

١. اين كتاب فقط مشتمل بر عبادات است. لذا از وضو شروع و به حج پايان مى‌يابد.

٢.بسيارى از مسائل فقهى پراكنده در كتابهاى ديگر را در اين كتاب براى سهولت يادگيرى جمع‌آورى نموده و به طور منظّم بيان كرده است؛ مثل مواضع قنوت. بسيارى از فقها در مسأله قنوت مى‌فرمايند: در ركعت دوم نماز بعد از حمد و سوره قنوت مستحب است. آن وقت در بحث نماز جمعه مى‌فرمايند: ركعت اول نماز جمعه هم قنوت دارد اما شيخ مفيد در اين كتاب بابى تحت عنوان «باب مواضع قنوت» گشوده مى‌فرمايد:

وموضعه من جميع الصلوات الفرائض والنوافل في الركعة الثانية قبل الركوع إلا في صلوة الجمعة لمن صلاها ركعتين مع إمام في جماعة فإنّه في الاولة قبل الركوع. ولابأس به بعد الركوع لمن نسيه قبله وذكره قبل السجود، بل هو

(١٩) همان، ج٩.
(٢٠) همان، ج٩، كتاب الاشراف، ص٣٤.