فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٠ - پول جديد از نگاه انديشمندان احمدعلى يوسفى
ارزش مبادلهاى است كه شخص «الف» درهمان لحظه به شخص «ب» منتقل مىكند.در صورتى كه چك مدت دار باشد، بدان معناست كه پرداخت آن مقدار ارزش مبادلهاى را در آينده به آقاى «ب» تعهّد داده است و چك مزبور سند آن تعهد مىباشد. شخصى كه دريافت كننده چك است، از آنجا كه مطمئن است مبلغ آن چك (ارزش مبادلهاى عام تعهد شده) قابل وصول است، حاضر به دادن كالاى خود به صاحب چك مىباشد.
در برخى زمان ها آن معادل همگانى همچون پول كالايى علاوه بر ارزش مبادلهاى، ارزش استعمالى(فايده مصرفى) نيز داشت، و در زمانى ديگر بسان اسكناس در يك امر فيزيكى كه فى نفسه و بدون اعتبار عقلا هيچ گونه ارزش استعمالى و مبادله اى ندارد، محقّق مىگردد. چنان كه گاه ممكن است آن معادل همگانى (ارزش مبادلهاى عام) در هيچ امر فيزيكى تحقّق نيافته و فقط مقدار آن با واحدى مثل ريال به صورت عدد و رقم دردفترى يا حساب جارى مالك و صاحب آن، ثبت گردد.
بنابراين، اطلاق پول بر پول تحريرى كاملا صحيح است.
با توجه به پيشينه تاريخى پول مىتوان براى آن تعريفى ارائه داد كه كاملا ناظر به ماهيّت وويژگىهاى پول باشد. اين تعريف مىتواند به واقعيّت انواع پول بيشتر قابل قبول باشد، و هم نسبت به احكام فقهى پول جنبه راهبردى داشته باشد. (٢٠)
تعريف پول
پول شىء فيزيكى داراى ارزش مبادلهاى عام، ياشىء غير فيزيكى كه خود فى نفسه، ارزش مبادله اى عام است، مىباشد.
توضيح:زمانى كه پول كالايى،فلزى و اسكناس درجريان باشد، عرف و عقلا خود آن اشياء را بدون ارزش مبادلهاى عام پول نمىدانند؛ بلكه آن اشياء را با ضميمه ارزش مبادلهاى عامشان به عنوان پول مىپذيرند.ولى در پول تحريرى فقط خود آن ارزش مبادلهاى عام، بدون هيچ گونه ضميمهاى پول است.
(٢٠)درادامه بحث «نقد نظرات انديشمندان اسلامى» از اين تعريف بهره مند خواهيم شد.