فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٩ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى
جانداران نزد پرسشگر و امام معصوم(ع) روشن و مسلم بوده است. بدين خاطر امام(ع) قسم ياد مىكند كه ساحت سليمان(ع) از چنين كارى مبرّا است.
امام خمينى(قده) براين استدلال چنين اشكال كرده است:
اين كه امام صادق(ع) دامن سليمان(ع) را از مجسّمه سازى مبرّا مىداند دلالت براين ندارد كه انجام دادن چنين كارى براو حرام بوده؛ بلكه شايد مجسّمه سازى نسبت به سليمان(ع) كراهت شديدى داشته به گونه اى كه سزاوار پيامبران نبوده است. بنا بر اين نمىتوان براى اثبات حرمت مجسّمه سازى به اين روايت تمسك نمود؛ چون استدلال به آن بسيار سست است. (٩)
اين اشكال قابل مناقشه است؛ زيرا كم نيست مواردى كه مكروهات براى بيان جواز اشياء انجام مىپذيرد؛ با اين وجود ديگر جايى براى سوءال نمىماند؛ چنانكه امام(ع) براى منتفى كردن انجام چنين مكروهى از ساحت سليمان(ع) نيازمند قسم نبوده است. البته مىتوان گفت: از آنجا كه امام(ع) درمقام بيان نبوده روايت اطلاق ندارد.
٢.درصحيحه محمد بن مسلم آمده است:
از امام صادق(ع) از حكم مجسّمه درخت و ماه پرسيدم. امام(ع) فرمود: لابأس مالم يكن شيئاً من الحيوان؛
مادامى كه حيوان [وجان دار] نباشد مانعى ندارد. (١٠)
دراستدلال به اين روايت چنين اشكال شده: دراين روايت از مجسمه هاى موجود پرسش شده است؛ زيرا پرسش به آنها انصراف دارد. موءيّد اين مدّعا روايت ديگر از على بن جعفر از برادرش امام كاظم(ع) است كه امام(ع) از امام صادق(ع) درباره حكم مجسّمه مىپرسد. امام صادق(ع) در پاسخ مىفرمايد:
(٩) مكاسب محرمه،ج١،ص٢٦٦ ، موءسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى(ره).
(١٠) جامع احاديث الشيعه،ج١٧،ص٢٢٣،باب تحريم به تصوير كشيدن تنديس موجودات داراى روح،ح١٥.