فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٨ - پول جديد از نگاه انديشمندان احمدعلى يوسفى
نتيجه ماليّت پيدا كرده و مال محسوب شوند.
حال اگر آن فايده براى اين اشياء اعتبار نشود، هيچ گاه ماليت پيدا نمىكند. به عنوان مثال وقتى دولت اعلام مىكند كه تمبرهاى پستى داراى اين فايده هستند كه اگر بر روى پاكت نامه نصب گردند، آن نامه به مقصد ارسال خواهد شد. از طرفى چون تمبرها در انحصار دولت يا وزارت خانه خاصى قرار دارد، از صفت كميابى نسبى برخوردار مىشود. در نتيجه افراد جهت در اختيار گرفتن آنها حاضرند از شئ با ارزشى صرف نظر كنند. از اين نوع رفتار عقلا براى تمبر ماليّت انتزاع مىگردد.
اما نوع ماليّت در مورد پول هاى جديد(كاغذى و تحريرى) كمى دقيق و پيچيده است. زيرا دو احتمال دراين نوع پول ها داده مىشود:
يك. مثل تمبر فايده اى همانند واسطه مبادله از طرف عرف و عقلا يا دولت براى آن اعتبار گردد. در نتيجه مردم آن را در مبادلات به كارگيرندو چون از صفت كميابى نسبى هم برخوردار است، مردم حاضرند براى به دست آوردن آن، از اشياى ارزشمند خود صرف نظر كنند، از اين نوع رفتار مردم براى پول هاى فعلى ماليّت انتزاع شود؛ يعنى ماليّت پول هاى فعلى هم امرى انتزاعى است.
به نظر مىآيد تاريخ شكل گيرى پول كاغذى اين جهت را تأييد كند. زيرا پول كاغذى در ابتدا مال نبود؛ اما داراى فايده واسطه مبادله بود، چون از صفت كميابى نسبى برخوردار شد، عرف و عقلا آن را به نحوى به كار گرفتند كه به مرور از نحوه به كارگيرى آنها، براى پول هاى كاغذى ماليّت انتزاع شد.
دو. از همان ابتدا، توسط عقلا يا نهادى مثل دولت براى كاغذ پارهاى رنگى ماليّت عامى اعتبار گردد و در پى آن كاغذ پاره رنگى به عنوان پول در مبادلات به كار گرفته شود.
هر چند جريان اين وجه در مورد پول كاغذى مشكل به نظر مىرسد؛ اما مىتوان گفت كه پول هاى تحريرى ـ ارزش مبادلهاى اعتبارى عام ـ از قبيل نوع دوم هستند.
بنابراين ماليّت پول كاغذى و اسكناس انتزاعى و ماليّت پول تحريرى، اعتبارى است.