فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩١ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى
است برخى از اعضاى آن را نيز در بر مىگيرد. (٥٩)
با اين بيان همچنين روشن مىشود كه كشيدن سرحيوان به تنهايى بر سكه هاى نقره و طلا يا سكه هاى مشابه ديگر، حرام نمىباشد.چه،حرمت را مختص مجسّمه سازى بدانيم يا ندانيم؛ زيرا تصوير سربه تنهايى، تصوير كامل حيوان يا انسان نيست [تا حرام باشد] اما تصوير كامل حيوان برسنگ و اشيايى از اين دست اگر به صورت نقاشى باشد حرام نيست؛ زيرا ما نقاشى را حرام نمىدانيم، اما اگر برجسته [و به صورت مجسمه [باشد در صورتى كه تصوير كامل باشد حرام است هرچند كامل بودن اعضاء براساس در تقدير گرفتن باقى اعضا[بسان نشستن] يا در تقدير گرفتن پشت باشد، سبب حرمت آن است كه بر چنين تصويرى، مجسمه و نقاشى حيوان صادق است واگر تصوير برجسته برروى سكه هر چند پشت آن در تقدير گرفته شود، صدق حيوان برآن محلّ تأمّل است.
فرع دوم:آنچه در نقاشى و مجسمه سازى حيوان حرام است آيا به تصوير كشيدن اجزاى حيوان است يا مجموع اجزا يا به تصوير كشيدن آخرين جزء حيوان يا به تصوير كشيدن نقشى كه برتمام اجزاى حيوان قابل انطباق است؟
پاسخ:دربه تصوير كشيدن اجزاى حيوان جايى براى قول به حرمت نمىماند؛ زيرا حكم حرمت به عنوان به تصوير كشيدن پيكر تعلق گرفته است نه اجزاى حيوان. گواه مدّعا اين كه اگر كسى بخشى از اعضاى حيوان را به تصوير كشيده باشد و نيّت او كامل كردن تصوير باشد، آنگاه در وسط كار منصرف شده كار خود را رها سازد مرتكب حرام نشده است و اگر به تصوير كشيدن اجزاى حيوان حرام مىبود مىبايست او را در كشيدن همان مقدار از حيوان، مرتكب حرام بدانيم. امام خمينى (ره) دراين باره مىگويد:
نمىتوان به تصوير كشيدن بخشى از اعضا را هرچند كه به قصد اتمام كار انجام گرفته باشد، تصوير حيوان دانست. بنا بر اين اگر مقصود كشيدن نقش چيزى شد و در بين پيش از اتمام از ادامه كار منصرف شد يا مانعى او را از ادامه كار باز داشت، چنين شخصى مرتكب حرام نشده است؛ هر چند
(٥٩) حاشيه مكاسب(ايروانى)،ص٢١.