فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٦ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى
بركسى كه نيمه باقيمانده را تكميل نمايد يا اجزائى كه شخص نخست بهتصوير كشيده تركيب نمايد صادق است، از ظاهر لفظ روايت بعيد بوده و يا با برداشت ما از روايات سازگار نمىباشد. (٦٢)
از آية الله اراكى (ره) نقل شده كه مىگويد:
زمانى مىتوان آفرينش تصويرى را به ايجاد كننده اى منسوب دانست كه وجود آن تصوير با همه جزئياتش توسط يك شخص واز روى اراده و خواست يك شخص انجام گرفته باشد.
چنان كه اگر در مسير يك فرسخى، نيمى از راه را يك نفر و نيمى را شخص ديگر طى كرده باشد نمىتوانيم بگوييم كه يك تن اين يك فرسخ را پياده رفته است. همچنين وقتى عنوان «ممسِك النهار» را به كار مىبريم زمانى اين عنوان صادق است كه امساك در تمام روز از طرف يك شخص و تنها با اراده او انجام گرفته باشد. عنوان «مصلّى» نيز چنين است. اگريك نماز با خواست و اراده دو تن انجام گرفته باشد عنوان«مصلّى» صادق نخواهد بود.خلاصه در مفهوم عنوان «موجد تصوير» وحدت فاعل و وحدت شخص مختار لحاظ شده است. افزون براين اساساً معقول نيست نهى واحد متوجّه دو شخص شده باشد...
از آنچه ذكر كرديم به دست مىآيد: اگر دو نفر در آفرينش و ايجاد تصويرى نقش داشته باشند نمىتوان به هيچ يك از آنها عنوان «مصوّر» را اطلاق كرد؛ زيرا صادر شده از آن دو، آفرينش و ايجاد بخشى از تصوير بوده است نه همه آن، و آنچه در عنوان حرمت آمده است ـ چنان كه بيان داشتيم ـ تصوير است نه بخشى از تصوير و آنچه از هر يك از دو شخص صادر شده ارتباطى با اين عنوان پيدا نمىكند...
بلى؛ مىتوانيم در محل بحث به جاى عنوان «موجد تصوير» عنوان وسيع
(٦٢) المكاسب المحرمه،ج ١،ص٢٧٨.