٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٤ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت آيت الله سيدمحسن خرّازى

براى عبادت ساخته مى‌شده است. مثلا در روايت است: «من جدّد قبراً أومثّل مثالا فقد خرج عن الاسلام؛ هركس قبرى را تجديد بنا كند يا مجسّمه اى بسازد از اسلام خارج شده است.» يا «من صورالتماثيل فقد ضادّ اللّه؛هركس مجسّمه اى بسازد با خداوند به مخالفت پرداخته است.»... و نيز اين روايت: «أشد الناس عذاباً يوم القيامة رجل قتل نبيّاً أو قتله نبيّ و رجل يضلّ الناس بغير علم، أو مصوّر يصوّر التماثيل؛مردى كه پيامبرى را كشته باشد يا به دست پيامبرى كشته شده باشد و نيز مردى كه از روى نادانى مردم را گمراه سازد و نيزصورتگر تصاوير؛ اينان كسانى هستند كه در روز قيامت از همه مردم بيشتر عذاب خواهند شد.» همچنين دراين روايت: «إن من أشد الناس عذاباً عند الله يوم القيامة المصوّرون؛ صورتگران از جمله كسانى هستند كه در روز قيامت از همه مردم بيشتر عذاب خواهند شد.» و روايات ديگر از اين دست.

از اين روايات نمى‌توان حرمت مجسمه سازى يا نقاشى را برداشت كرد؛ زيرا وعده هاى عذاب و هشدارهايى كه در آنها آمده آنقدر شديد است كه با كارى همچون مطلق مجسّمه سازى يا نقاشى سازگار نمى‌باشد؛ زيرا بديهى است كه مجسّمه سازى يا نقاشى از نظر شدت قبح از كشتن ناحق انسان، زنا،لواط، شراب خوارى و ساير گناهان كبيره، بالاتر نيست [درحالى كه دراين روايات ازاين گناهان كبيره بالاتر قلمداد شده است.] بنا براين به نظر مى‌رسد مقصود از مجسمه سازى دراين روايات، مجسمه هايى است كه به عنوان بت ساخته شده و مردم آنها را مى‌پرستيده اند. چنان كه در روايت آخر احتمال ديگرى وجود دارد و آن اين كه مقصود از «مصوّرن» كسانى هستند كه خداوند را جسم دانسته و داراى نقش و نگار مى‌دانند، چنانكه مذهب تجسيم در دوره صدور اين روايات رواج داشته است. امّا اين كه چرا دراين روايات از بت سازى نهى شده با آن كه درزمان پيامبر(ص) سنت بت پرستى برافتاده بود، پاسخ اين است كه گروهى از اعراب به رغم آن كه بنياد كفرشان از هم پاشيده شد و بتهاى ايشان به دست و فرمان پيامبراكرم(ص) شكسته شد، در دل همچنان به بتها و شمايل آنها دلبستگى داشته و براى حفظ آثار پيشينيان خود و به خاطر علاقه به بقاى آنها شبيه بتها را مى‌ساختند، اين احتمالى است كه هم حقائق