فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٣ - مفهوم غناى حرام آيت الله محمد موءمن قمى
وجهى براى اين عطف نمىتوان يافت مگر آن كه بگوييم: مقصود بيان آن بود كه اصرار بر انجام گناهان كوچك نيز گناه كبيره است.
بنابراين مقصود از كراهت براى غنا در اين روايت، معناى اصطلاحى فقهى نيست بلكه مقصود معناى لغوى است كه شامل حرام نيز مىباشد.
و نيز در صحيحه ابوبصير از امام صادق(ع) آمده است:
اجر المغنية التى تزّف العرائس ليس به بأس و ليست بالتى تدخل عليها الرجال؛ مزد زن آوازخوانى كه درعروسيها آواز مىخواند حلال است؛ مشروط به اين كه در آن مجلس مردان در ميان مجلس زنان داخل نشوند. (٣٣)
اين روايت به روشنى دلالت دارد بر حرمت مزد زنآواز خوانى كه در مجالس مختلط مىخواند. پيداست مجلسى كه مردان در آن حضور دارند و زن در آن آواز مىخواند ناگزير غناى اين زن از بالاترين مصداق آن قسم خاص از آواى نيكو و مناسب مجالس لهو و لعب به شمار مىرود. و در اين صحيحه اشاره است به اين نكته كه غنا از مصاديق اين نوع ويژه از صوت است كه مناسب مجالس لهو ولعب است. از اين روايت به دست مىآيد كه روايت ديگر ابوبصير نيز به اين معنا اشاره دارد. در آن آمده است:
از امام صادق(ع) از درآمد زنان آوازخوان سوءال كردم. فرمود: اگر مردان در مجلس آوازخوانى او وارد شوند حرام است ولى اگر به مجالس عروسى دعوت شود مانعى ندارد و غنا همان است كه خداوند دربارهاش فرموده است: {وَمَنْ النّاسِ مِنْ يَشْتَرى لَهْوَالحَديثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبيِل اللّه } . (٣٤)
اشكال:دو روايت ابوبصير دلالت بر اين دارند كه مطلق غنا حرام نبود ه و تنها بخش خاصى از آن حرام است و آن غنايى است كه درمجالس مختلط اجرا مىشود. از اين رو اگر دو روايت مذكور را معارض با روايات مطلق پيشين بدانيم بهتر از آن است كه آنها را گواه آن بدانيم كه مقصود از غنا، خصوص آوايى است كه مناسب مجالس لهو و لعب است.
(٣٣) وسائل، باب ١٥، از ابواب «مايكتسب به»، ح٣.
(٣٤) همان، ح١.