ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٥ - شيطان حضرت آدم ابو البشر را فريب داد

٢ - اختلاف روانى انسانها
٢ - اختلاف روانى انسانها - اگر هم بگوييم كه همهء افراد انسانى از نظر ماهيت روان و نيروها و استعدادهاى آن ، مثل همديگرند ، با اين حال همين كه مبادى خلقت آدمى ( اجزاء نطفهء پدر و مادر ) شروع به تفاعل نمودند ، اين مبادى در مجراى معينى با حركت در موقعيتهاى اختصاصى ، رشد پيدا مى كنند و در طول زندگى با وراثتهاى مخصوص و عوامل محيط طبيعى و اجتماعى خاص حركت مى كنند .
اين دو نوع اختلاف نه تنها ضد حكمت و منطق نيست ، بلكه عين منطق و حكمت است ، زيرا بدون دو اختلاف مزبور ارتباط انسانها با يكديگر مانند ارتباط چند عدد آجرى است كه رويهم گذاشته شود كه نتيجه اى جز افزايش كميت ندارد . در صورتى كه بدون پيوستگىهاى تفاعلى و تكاپوهاى ايجاد كنندهء تأثير و تأثر ، زندگى حتى براى دو انسان هم قابل تصور نيست . اين همان قانون كلى است كه خداوند متعال در قرآن مجيد گوشزد كرده است : ( يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) [١] .
( اى مردم ، ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را گروه‌ها و قبيله‌ها قرار داديم تا معرفت بيكديگر براى هماهنگى در زندگى داشته باشيد ، با ارزشترين شما در نزد خدا باتقواترين شما است ) .
٣ - اختلاف در امتيازات
٣ - اختلاف در امتيازات - مسلم است كه همهء انسانها از امتيازات و ارزشهاى يكسان برخوردار نيستند . اين امتيازات از دو عامل اساسى به وجود مى آيد :
عامل يكم
عامل يكم - امتيازات طبيعى است ، مانند قدرت جسمانى بيشتر ، نيروى مقاومت در مقابل حوادث ، و غير ذلك . اين نوع از امتيازات داخل در منطقهء ارزشها نمى باشد ، مانند روشنايى آفتاب و حياتى بودن مادهء آب و ارتفاع قلهء يك كوه و معادن گرانقيمت و غير ذلك .
عامل دوم
عامل دوم - هدفگيرى خود انسان و كوششهاى اختيارى او براى وصول به آن هدف . امتيازاتى كه با اين عامل تحصيل مى گردد ، در منطقهء ارزشها قرار مى گيرد ،

[١] الحجرات آيهء ١٣ .