ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٣٣ - عامل دوم

عقائد و آراء و مكتبهاى متنوّع و متعدّد بوجود آمده است كه هر يك از آنها نكات مفيدى را طرح نموده و در برابر مشكلات ديگر نكات ضعفى را هم بدون حلّ و فصل گذاشته و آنرا به آينده موكول كرده‌اند . بنظر مى رسد اگر بخواهيم مشكلات و معمّاهاى مسائل اقتصادى را به سود انسانها حلّ كنيم ، هيچ راه معقولى در چشمانداز علوم بشرى جز اين ديده نمى شود كه بايد خود انسان را با ابعاد اساسىاش موضوع بحث قرار بدهيم . پاره پاره كردن انسان به بعد اقتصادى جداگانه و بعد مذهبى و بعد معرفتى و بعد هنرى و بعد خانوادگى و بعد حقوقى و بعد اخلاقى و بعد سياسى و غير ذلك چنانكه تاكنون صورت گرفته است ، هيچ دردى را چاره نخواهد كرد و روز بروز به بغض و كينه‌هاى دسته جمعى و جوامع با يكديگر خواهد افزود . ما در دين اسلام يك اصل انسانى فراگير داريم كه با كمال صراحت مى گويد : همگان داراى حقّ عمومى حيات مى باشند ، مادامى كه سدّ راه حيات كسى نشوند و حقّ حيات كسى را پايمال نسازند .
( لا يَنْهاكُمُ الله عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ الله يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ . إِنَّما يَنْهاكُمُ الله عَنِ الَّذِينَ قاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ وَظاهَرُوا عَلى إِخْراجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ ) [١] ( خداوند شما را از نيكوكارى و عدالت در بارهء كسانى كه با شما جنگى نداشته و شما را از وطنهاى خود بيرون نكرده‌اند نهى نكرده است ، خداوند عدالت كنندگان را دوست مى دارد . جز اين نيست كه خداوند شما را از محبّت ورزيدن به كسانى كه در دين با شما جنگيده و از وطنهايتان بيرون نموده و در بيرون راندن شما كمك كرده‌اند نهى مى نمايد و كسانى كه به آنان محبّت بورزند ستمكارانند )

[١] . الممتحنة آيهء ٨ و ٩ .