ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٠١ - ٨ - دروغ مگوئيد و راست بگوئيد

بدون شمع و چراغ و لامپ برق مى بيند و با اين كه او را با تمام شكل و رنگ لباسهايش مى بيند مى گويد : اكنون شب است اين دروغ بىپايه و ساده لوحانه با سرعت همان نور كه در فضا پراكنده مى شود ، فاش خواهد گشت . دروغى وجود دارد كه مى گويد : بهترين اطَّلاع را در بارهء خورشيد فقط خفّاشان مى توانند بدهند و ادّعاى ميلياردها انسان و ميليارد ميلياردها جانوران و گياهان و معادن در بارهء خورشيد دروغ است پوچى اين دروغ هم با آوردن يك خفّاش بينوا و بىادّعا و نهادن آن در زير نور خورشيد است . امّا يك دروغ زيبا و تكامل يافته در گفتار سر فصل تكامل يعنى انسان بطور فراوان مشاهده مى شود كه مى گويد : بشر را بدون دروغ كه [ با كلمه ورشكست شده سياست آراسته است ] نمى توان اداره كرد اين دروغ شايد وقيحتر از آن سخن دروغين باشد كه مى گويد : « كهكشانها در جيب لباس من است » يا « خورشيد عبارتست از يك سينى طلائى كه آقاى زيد زرگر محلّ ما آنرا ساخته و توى آن مقدارى آتش زغال ريخته و با دست خود بلند كرده و آنرا در فضا با ميخ نصب نموده است زيرا دروغ اوّل [ كه مى گويد : بشر را بدون دروغ نمى توان اداره كرد ] ماهيّت انسان يا طبيعت جاريهء او را تعريف مى كند و دروغ را بعنوان يك قانون ضرورى معرّفى مى كند و براى خلاف واقعگوئى منبع ابدى مى سازد و ضمنا با اسناد دروغ به طبيعت آدمى ، آنرا مساوى حقّ قلمداد مى كند ، زيرا قانون بيان كنندهء حقّ است ، در نتيجه مردم راستگو و صميمى و واقعگرا و حقّجو و حقيقتخواه در اين دنيا مخالف حقّ و قانون عمل مى كنند و باعث ركود بشر از پيشرفت و ترقّى مى باشند آيات قرآنى با بيانات مختلف ، به اجتناب از دروغ و اتّصاف به صدق دستور مى دهد و مى فرمايد : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا الله وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ ) [١]

[١] . التّوبه آيهء ١١٩ .