با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٧٩ - اجراى فرمان يزيد مبنى بر دستگيرى يا قتل امام در مكه

فرا رسيد، عمر بن سعد بن ابى وقاص با سپاهى انبوه به مكه رفت؛ و فرمان داد كه چنانچه حسين قصد درگيرى يا پيكار داشت با او مبارزه كند، ولى حسين در روز ترويه بيرون رفت. [١]

بدون شك ضبط عمر بن سعد بن ابى وقاص به جاى عمرو بن سعيد بن عاص در برخى نسخه‌هاى كتاب سيد بن طاوس، چيزى جز تصحيف سهوى نَسّاخان نيست؛ زيرا از نظر تاريخى مشهور است كه در دوران حضور امام عليه السلام در مكه مكرمه عمر سعد در كوفه به سر مى‌برد. [٢]

مرحوم مقرم مى‌نويسد: يزيد، عمرو بن سعيد بن عاص را در رأس سپاهى گسيل داشت و امارت حج و رياست اجراى مراسم را به او داد و از او خواست كه هر كجا حسين را ديد به قتل رساند ... [٣]

از آنچه گذشت روشن مى‌شود كه عمرو بن سعيد بن عاص (اشدق)، والى وقت مكه، مأموريت داشت تا نقشه كشتن ناگهانى يا دستگيرى آن حضرت را پنهانى و يا در يك رويارويى آشكار نظامى به اجرا درآورد.

ولى درباره اين متون تاريخى دو نكته را بايد به خاطر داشت.

١- از ديگر متون تاريخى چنين برمى‌آيد كه از همان نخستين روز ورود امام حسين عليه السلام به مكه، اشدق در آن شهر بود؛ [٤] چون از روزگار معاويه واليگرى آنجا را داشت. اين نظريه‌اى است كه همه مورخان بر آن اتفاق دارند. در هيچ تاريخى نيامده است كه اشدق نخست به شام سفر كرده و سپس در دوران حضور امام عليه السلام در مكه به آن شهر باز گشته است.

[١] اللهوف، ص ١٢٧.

[٢] در دوران حضور مسلم عليه السلام در كوفه، عمر سعد نيز در آن شهر بود. زيرا او يكى از كسانى بود كه طى نامه‌اى به يزيد ضمن يادآور شدن ناتوانى نعمان بن بشير- والى وقت كوفه- از او خواست تا ديگرى را به جايش بگمارد. عمر سعد تا روز ترويه و پس از آن در كوفه بود. زيرا وقتى مسلم را اسير كرده نزد عبيدالله آوردند، او نيز در مجلس حاضر بود و مسلم به او وصيت كرد؛ ولى او خيانت ورزيد. بدون شك هنگام قتل مسلم عليه السلام نيز عمر سعد در قصر بوده است.

[٣] مقتل الحسين، مقرم، ص ١٦٥.

[٤] براى نمونه ر. ك. تذكرة الخواص، ص ٢١٤.