در روند وقايع نهضت حسينى مجموعه‌اى از وقايع ديده مى‌شود كه عبرت‌آميز و پرسش‌برانگيز است. از بارزترين اين وقايع خروج امام عليه السلام از مكه در روز ترويه است.

مورخان و محققان و فقيهان در اين باره ديدگاه‌هايى دارند كه سه مورد آن را در اينجا نقل مى‌كنيم. قول نخست از علامه مجلسى، قول دوم از شيخ شوشترى و سوم از سيد مرتضى است؛ و ما خود نيز در اين باره ديدگاه و توضيحى داريم.

شرح علامه مجلسى‌

علامه مجلسى در بحار الانوار مى‌نويسد: در كتاب «امامت» و كتاب «الفتن» اخبار

امام عليه السلام در مدينه منوره به اين دو بيت مثل زد؛ و اين دو بيت از ابن مفرغ حميرى است ... و ممكن است كه در هر دو جا گفته باشد». (شرح الاخبار، ج ٣، ص ١٤٥). روايت ديگرى است كه شيخ عباس قمى آن را چنين نقل كرده است: از ابن عباس روايت شده است كه گفت: «حسين عليه السلام را ديدم كه پيش از رفتن به عراق بر در كعبه ايستاده است و دست جبرئيل را در دست دارد؛ و در اين حال جبرئيل فرياد مى‌زند: بشتابيد براى بيعت با خداى عزوجل». (نفس المهموم، ص ١٦٣). بر خواننده دانا پوشيده نيست كه آنچه در اين روايت آمده است براى امام دشوار يا بعيد نيست؛ زيرا همان‌طور كه از زبان جدش نقل شده است، او زينت آسمان و زمين است و جبرئيل و ديگر فرشتگان آسمان به خدمت وى مشرف مى‌شدند. اما نكته قابل توجه در روايت ابن عباس اين است كه مى‌گويد: «ديدم». پرسش اينجاست كه آيا او نيز شايسته ديدن جبرئيل بوده است؟ يا آن كه در اين مورد جبرئيل را با اجازه خاص امام ديده است؟ يا اين كه جبرئيل را به صورت انسان ديده و بعد امام عليه السلام به او فهمانده است كه كسى را كه او ديده جبرئيل بوده است؟ نكته قابل توجه ديگر اين كه آيا ابن عباس، پس از مشاهده اين وضعيت بيعت كرد؟ و اگر بيعت كرد چگونه ياراى سرپيچى از پيوستن به كاروان حسينى را در خود ديد؟ حتى اگر در اين مورد معذور هم بوده باشد. نكته قابل توجه ديگر اين كه: آيا اين ديدن فقط براى ابن عباس حاصل شد؟ يا اين كه «بشتابيد به سوى بيعت خداى عزوجل» حاكى از آن است كه خطاب متوجه ديگر مردم نيز بوده است؟ آيا اين ندا را شنيدند؟ و پاسخ چه بود؟ يا اين كه اين ديدار، در خواب حاصل گرديد؟ و پرسش‌هاى ديگرى از اين قبيل.