با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٢ - گفتار برخى فقيهان

به اعتقاد مجلسى شايد احتمال دوم از احتمال اول قوى‌تر باشد، ولى در بحار بر احتمال نخست تصريح مى‌كند؛ و مى‌گويد: «در برخى از كتاب‌هاى معتبر ديده‌ام ... [امام‌] از احرام حج بيرون آمد و آن را عمره مفرده قرار داد.» [١]

وى اندكى پيش از اين در همين صفحه كتابش مى‌گويد: «و همچنين پس از بردن ظن قوى بر اين كه قصد قتل و ترورش را دارند، از مكه بيرون آمد. حتى براى آن حضرت- جان من و پدر و مادر و فرزندانم فدايش باد- ممكن نشد كه حج خويش رابه پايان برساند، در نتيجه از احرام بيرون آمد و ترسان و مراقب از مكه خارج شد ...». [٢]

گفتار برخى فقيهان‌

١- سيد محسن حكيم در مستمسك عروة الوثقى گويد: «... اما آنچه در برخى مقاتل آمده است كه امام عليه السلام عمره‌اش را عمره مفرده قرار داد- يعنى عمره‌اش تمتع بود و آن را به مفرده تبديل كرد- چيزى نيست كه در مقابل اخبار منقول از اهل بيت عليهم السلام پذيرش آنها درست باشد.» [٣]

٢- سبزوارى در مهذب الاحكام گويد: «... چنان كه به وسيله اين دو روايت- روايت يمانى و روايت معاوية بن عمار-، آنچه در برخى مقاتل آمده است مبنى بر اين كه حسين عليه السلام حج تمتع را به عمره مفرده تبديل كرد، از اعتبار ساقط مى‌شود. زيرا از ظاهر اين دو روايت چنين بر مى‌آيد كه حضرت از همان آغاز آهنگ حج نداشت، بلكه مى‌خواست عمره مفرده به جاى آورد؛ كه در اين صورت، وجهى براى تغيير باقى نمى‌ماند.» [٤]

٣- آقاى خويى در «معتمد العروة الوثقى» گويد: «بدون شك از اين دو روايت استفاده مى‌شود كه خروج حسين عليه السلام در روز ترويه، بر طبق قاعده بود و نه از روى ناچارى؛ و اين كار براى هر كسى، گرچه ناچار هم نباشد، جايز است. بنابر اين دو خبر- يعنى خبر يمانى و خبر معاويه- قرينه است براى تغيير اجبارى به تمتع و باقى ماندن بر حج هنگامى كه‌

[١] بحار، ج ٤٥، ص ٩٩.

[٢] همان.

[٣] مستمسك عروة الوثقى، ج ١١، ص ١٩٢.

[٤] مهذب الاحكام، ج ١٢، ص ٣٤٩.