صفوف انقلابيون شكاف ايجاد كرد؛ سلسله اعدام‌هايى را به‌راه انداخت كه برجسته‌ترين قربانيانش سفيران نهضت حسينى يعنى مسلم‌بن عقيل، قيس بن مسهر صيداوى، عبدالله بن يقطر، و نيز هانى بن عروه مرادى، صحابى شيعى و از سران كوفه، بودند.

اين گزارشى بود اجمالى از مهم‌ترين تحركات خاندان اموى در رويارويى با رويدادهاى ناشى از قيام امام حسين عليه السلام در دوران مكى نهضت مبارك آن حضرت. اما براى پى‌جويى جزئيات حركت حكومت اموى در برابر قيام امام حسين عليه السلام شايسته است در پرتو يك تسلسل تاريخى، روند رويدادها را در چارچوب زير مورد مطالعه و بررسى قرار دهيم:

١- تلاش حكومت محلى اموى در كوفه.

٢- تلاش حكومت مركزى اموى در شام.

٣- تلاش حكومت محلى اموى در بصره.

٤- تلاش مجدد حكومت محلى اموى در كوفه.

٥- تلاش حكومت محلى اموى در مكه.

حركت حكومت محلى اموى در كوفه‌

هنگام ورود مسلم بن عقيل به كوفه، والى شهر نعمان بشير [١] بود. وى با مشاهده استقبال باشكوه كوفيان از مسلم و احترام فراوان نسبت به وى و همكارى شگفت‌آورى كه با او به عمل آوردند، به مسجد رفت و طى خطابه‌اى مردم را از ايجاد فتنه و آشوب و تفرقه افكنى در ميان امت برحذر داشت.

[١]- نعمان بن بشير بن سعد بن ثعلبه انصارى: او در سال دوم‌هجرت- يا در سال هجرت- به دنيا آمد و ازصحابيان خردسال به شمار مى‌آمد. بعدها از فرماندهان معاويه شد كه مدتى او را ولايت كوفه داد و سپس به قضاى دمشق گمارد و پس از آن امارت حمص را به او سپرد. گفته شده است پس از آن كه مردم حمص را به بيعت با ابن زبير فراخواند، وى را سر بريدند؛ و گفته شده است كه در روستاى بيرين- از توابع حمص- به دست خالد بن خلى، پس از حادثه مرج راهط در پايان سال ٦٤ كشته شد. (ر. ك. سير اعلام النبلاء، ج ٣، ص ٤١٢). همو بود كه انگشتان قطع شده «نائله» و پيراهنى را كه عثمان در آن كشته شده بود برداشت و به سوى معاويه در شام گريخت؛ و در جنگ صفين، از انصار كسى جز او و مسلمة بن مخلد انصارى حضور نداشت. (ر. ك. وقعة صفين: ص ٤٤٥ و ٤٤٨؛ مستدركات علم الرجال، ج ٨، ص ٧٩).