تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧٧ - شرح آيات
بر جراحات خواننده به حق مرهم مىنهد، و اين آرامش خاطر را به او مىبخشد كه خدا از آنچه بر وى خواهد رسيد غافل نيست، و بر همه چيز مراقبت دارد، و زود باشد كه از دشمنان او انتقام بگيرد؛ و آيه مشتمل بر بيم دادنى متوجه به كافران و مخالفان با گرفتن انتقام است، و همين امر پيوستگى آيه را با آيات پيش از آن آشكار مىسازد.
[٨- ١٠] فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ- پس چون در صور دميده شود.» در المنجد آمده است: ناقور و جمع آن نواقير، عود يا بوقى است كه در آن دميده مىشود، و نقر در اين جا به معنى دميدن است؛ و اين آلت در زمانهاى گذشته براى گرد آوردن مردم و سپاهيان در هنگام ضرورت به كار گرفته مىشده است. از ناقور در اين آيه منظور همان صورى است كه اسرافيل يك بار در آن مىدمد و بر اثر آن همه كسانى كه در آسمانها و زمين وجود دارند بى هوش مىشوند، و با دميدن بار ديگر همگان براى رسيدگى به حساب و پاداش از بى هوشى بر مىخيزند، و آن به شكل بوق است. و مفسران درباره اين كه نفخه اولى است يا دومى با يكديگر اختلاف نظر دارند: صاحب التبيان آن را اولى دانسته و گفته است كه نخستين نفخه و آغاز سختى هولناك است، [٣٥] و بعضى آن را نفخه دوم دانستهاند. [٣٦] به نظر من بايد نقر را مطلق دانست، چه هر دو نفخه بر كافران دشوار است، چه اولى هر چه نعمت و مايه زندگى را كه در دست دارند از ايشان سلب مىكند، و دومى/ ٧٣ آنان را بر مىانگيزد تا در برابر جبّار آسمانها و زمين براى رسيدگى به حساب و جزا بايستند، و در اين شك نيست كه آن نفخه كه در پى آن رسيدگى به حساب صورت پذير مىشود، از آن ديگرى كه تنها سبب مردن مردمان مىشود دشوارتر است.
ممكن است در اين جا نيز تعبير مجازى و دميدن در ناقور كنايه از روز انتقام بوده باشد ... چنان كه مىگوييم: طبلهاى جنگ كوبيده شد.
[٣٥] - التبيان، ج ١٠، ص ١٧٤.
[٣٦] - مجمع البيان، ج ١٠، ص ٣٨٥.