تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧٥

مى‌گويد

ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ لَهُمْ عَذابُ الْحَرِيقِ‌- و سپس توبه نكردند، براى ايشان عذاب جهنم است و عذاب آتش.» و ميان عذاب سخت‌تر و ماندگارتر جهنم و ميان عذاب اخدودى كه همچون يك چشم برهم زدن پايان مى‌پذيرد، تفاوت بسيار است، و پس از آن معذبان اخدود به روح و ريحان دسترس پيدا مى‌كنند.

[١١] امّا آن معذّبان باغهاى بهشت را در انتظار خويش دارند.

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ذلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ- براى كسانى كه ايمان آوردند و به انجام دادن كارهاى نيك و شايسته پرداختند، بهشتهايى است و در زير درختهاى آن جويها روان، و اين پيروزى بزرگى است.»/ ٤٧٨ خواه همچون اصحاب اخدود وارد چالشهاى بزرگ شده، يا از پيروان ايشان بوده باشند. و چه پيروزى براى ايشان بزرگتر از پايان يافتن رنج و آزمايش ايشان در رسيدن كامل به هدفها و خواسته‌هاشان مى‌تواند باشد؟! [١٢] سوگند به آسمان داراى بروج و به روز موعود و به شاهد و مشهود كه

مورد مؤاخذه خدا قرار گرفتن، در آن روز كه طاغوتان و ستمگران را چنين مى‌كند، بسيار سخت و شديد است.

إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ- مؤاخذه و سختگيرى پروردگارت بسيار سخت است.» گفتند كه: اين جمله پاسخ سوگند در آغاز سوره است. و شايد اين گفته خدا قُتِلَ أَصْحابُ الْأُخْدُودِ نيز پاسخ ديگرى براى قسم بوده باشد، و بدين گونه سوگند چارچوبى براى همه حقايق ياد شده در اين سوره مى‌شود.

از اين آيه آشكار مى‌شود كه خدا اصحاب اخدود را به عذابى دردناك گرفت، به همان گونه كه با ديگر گردنكشان نيز چنين كرد.

[١٣] و چگونه مى‌تواند بطش و سختگيرى جبار آسمانها و زمين كه آفرينش‌