تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٥٥ - شرح آيات

فراگير. آيا او از اين قانون مستثنى است و دامن وى را نمى‌گيرد؟! اگر از طبيعت پيرامون خود عبرت نمى‌گيريم آيا نبايد از تاريخ آكنده از تحولات و دگرگونيهاى خود پند بياموزيم و ملاحظه كنيم كه روزگار چگونه با ملتها نقش خود را ايفا كرد و طوفانهاى تغيير و تحولات آنها را زير و زبر كرد .../ ٤٥٣ ما نيز در همين مسير گام برمى‌داريم و در حديثى از پيامبر خدا (ص) آيه مورد بحث بر همين اساس تأويل و تفسير شده و فرموده است: «شما نيز همان راهى را مى‌رويد كه پيشينيان شما رفته‌اند، وجب به وجب و متر به متر آن را مى‌پيماييد. حتى اگر به سوراخ سوسمارى رفته باشند شما نيز وارد همان سوراخ خواهيد شد». عرض كردند

اى رسول خدا؛ يهود و نصارى؟! فرمود: «پس چه كسى»؟ [٧] ابو جارود حديثى از امام باقر (ع) درباره آيه‌ وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِما صَنَعُوا قارِعَةٌ روايت كرده كه فرمود: «آن قارعه كيفر و نقمت است. «أَوْ تَحُلُّ قَرِيباً مِنْ دارِهِمْ» اين كيفر بر گروهى جز آنان فرود مى‌آيد و آنها اين كيفر را مى‌بينند و مى‌شنوند. كسانى كه گرفتار كيفر شده‌اند گناهكارانى كافر همچون ايشان هستند و از يكديگر پند و عبرت نمى‌گيرند. پيوسته در اين وضع هستند تا آن كه وعده‌اى كه خداوند داده است، يعنى پيروزى مؤمنان و شكست و رسوايى كافران، فرا رسد». [٨] بدين سان، بايد آدمى آيات و نشانه‌هاى طبيعت و پندهاى تاريخ را بفهمد و از طريق آنها به خود بنگرد تا قدر و قيمت خويش را بشناسد. و فرصتهايش را با غفلت و سرگرمى و پرداختن به امورى بى‌ارزش هدر ندهد.

[٢٠] ابن ابى العوجاء به خدمت امام صادق (ع) رسيد و از هيبت آن حضرت سخنى نگفت. امام صادق (ع) به او فرمود: «اى پسر ابى العوجاء آيا تو مصنوع هستى يا غير مصنوع؟» گفت: مصنوع نيستم. پس امام صادق (ع) فرمود

«اگر مصنوع هستى، چگونه به وجود آمدى؟» او جوابى نداد و برخاست و رفت.