تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١٤ - شرح آيات
محفوظ نگاه مىدارند، و حتى اندامهاى بدن گواهى مىدهد، ظاهرا بايد كتاب به معنى چيزى باشد كه گفتار و كردار هر كس بر آن نگاشته و ضبط مىشود، و حتى نيات وى در آن انعكاس پيدا مىكند، و خدا در اين باره چنين گفته است ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ. [١٦] سپس طومار اين كتاب پيچيده مىشود و در خزانه محكمى كه همان سجين است محفوظ مىماند؛ آيا اين خزانه در كجا قرار دارد؟/ ٤١١ نصّ آينده محل آن را نشان مىدهد
از پيامبر- صلى اللَّه عليه و آله- روايت شده است كه گفت: «فرشتهاى عمل بنده را بالا مىبرد و از آنچه در ميان دستهاى خود دارد شادمان است، تا به وعدهگاهى كه خدا براى او توصيف كرده است مىرسد و عمل را در آن جا قرار مىدهد، و جبار از بالا به او ندا مىكند كه: آنچه را كه با تو است در سجين بيفكن، و سجين در زمين هفتم است، پس فرشته مىگويد كه جز حق را به سوى تو برنياورم، و خطاب مىرسد كه: راست مىگويى، آنچه را كه با خوددارى در سجين بيفكن». [١٧] و از امام باقر (ع) روايت شده است كه گفت: «سجين زمين است، و عليّين آسمان چهارم». [١٨] بعضى گفتهاند: سجّين خرسنگى در زمين هفتم است، و ابو هريرة از پيامبر- صلّى اللَّه عليه و آله- روايت كرده است كه گفت: «سجّين چاهى در دوزخ است و دهان گشاده»، و عكرمة گفت: سجّين زيان و گمراهى است، چنان كه در حق كسى كه قدر و منزلت او سقوط كرده است مىگويند كه به حضيض و جاى پست لغزيد.
به نظر من، چنان كه گذشت، اصل آن سجن است و ديگر تفسيرها براى معين كردن جايگاه و ديگر خصوصيات آن است، و به همين سبب ابو عبيده و
[١٦] - ق/ ١٨.
[١٧] - الفرقان از الدر المنثور، ج ٦، ص ٣٢٥.
[١٨] - تفسير نمونه از نور الثقلين، ج ٥، ص ٥٣٠.