تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٩ - شرح آيات

در هر وقت يا به مجرد آن كه رستاخيز قيامت بر پا شود، آغاز نمى‌شود، هرگز ... بلكه فرستادگان خدا و پيامبران را ميقات و زمانى معلوم است كه نقش مخصوص به خود را جز در آن ايفا نمى‌كنند.

لِأَيِّ يَوْمٍ أُجِّلَتْ‌- براى كدام روز به تأخير افتاده است؟» علامه طباطبايى گفته است: اجل مدت معين شده براى چيزى و كارى است، و تأجيل به معنى مدت معين كردن/ ٢١٩ براى چيزى يا كارى، و در لازم آن كه به معنى تأخير است به كار برده مى‌شود، همچون اين كه مى‌گويند: دين مؤجّل يعنى وامى كه پرداختن آن در وقت معين است و اكنون پرداختن آن ضرورت ندارد، و اين معنى براى آيه مناسبتر است. [٢٤] و در اين كه ضمير در «أجّلت» به چه چيز باز مى‌گردد، اختلاف است، و به گفته صاحب الميزان مرجع آن امور ياد شده پيش از اين از طمس ستارگان و شكافتن آسمان و فرو ريختن كوه‌ها و تأخير وقت رستاخيز پيامبران، و معنى «لأىّ يوم أجّلت» روزى است كه اين امور براى آن به تأخير افتاده است؛ [٢٥] و به قولى: ضمير تنها به رسولان باز مى‌گردد. و با آن كه براى نظر صاحب الميزان محملى در آيات از آن روى وجود دارد كه لفظ «اذا» ى وارد شده در همه آيات با معنى تأجيل همراه است، با وجود اين آنچه به ذهن نزديكتر است، بازگشت ضمير به رسولان است به اعتبار چسبيدن كلمه «أقّتت» به ايشان و نه به ستارگان و آسمان و كوه‌ها، و بدان سبب كه آنان اصحاب شهادت و ميزان جدا كردن مردمان از يكديگر در نزد پروردگار صاحب عزّت‌اند كه براى ايشان دو شهادت و گواهى تكميل كننده يكديگر قرار داده است: يكى در دنيا با قيام ايشان همچون گواهان عادل براى خدا كه ذكر آن گذشت، و ديگرى در آخرت به عنوان حجت و معيارى در ديوان داورى قيامت كه پروردگار ما آن را به اين روز مؤجل كرده است.