تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٥ - شرح آيات

طبيعى در كائنات با يكديگر ارتباط ندارند كه پس از وزيدن بادهاى مرسلات و عاصفات و ناشرات و فارقات موسمهاى خير و بركت و سالهاى مبارك فرا مى‌رسد، و پس از عاصفه‌هاى خشمگين هلاك و دمار فرا مى‌رسد؟ آيا اين نمودها چنان نيست كه اولين آنها گواه بر آخرين آنها است؟ به همين گونه گواهان عذاب ما را از وعده خدا كه وقوع پيدا خواهد كرد با خبر مى‌سازند، به همان گونه كه شواهد رحمت از وعده خدا كه تحقق پيدا خواهند كرد به ما بشارت مى‌دهند.

إِنَّما تُوعَدُونَ لَواقِعٌ‌- آنچه به شما وعده داده شده است وقوع پيدا خواهد كرد.» و اين جمله جواب قسم ذكر شده در آيات پيش از اين و مؤكد شده با سه علامت تأكيد است: إنّ و حصر و لام در «لواقع». و با آن كه بعضى از مفسران حصر و عذر را مخصوص قيامت دانسته و گفته‌اند كه خداوند متعال در دنبال اين آيه‌ها از نشانه‌هاى روز قيامت سخن گفته است، [١٧] من مطلق بودن كامل را براى هر وعده خدا اختيار مى‌كنم، همچون وعده او به پيروزى مؤمنان و از بين رفتن ظلمت و زنده شدن و زنده كردن زمين پس از مرگ آن به توسط مؤمنان، و پيروزى دين او و فرستادگانش و مؤمنين بر سراسر دين در آخر الزمان با ظهور نجات دهنده بشر، امام حجت منتظر- عجل اللَّه فرجه- و آنچه ما را به اين تفسير فراگير هدايت مى‌كند، اين است كه قرآن در بردارنده وجوه مختلف است، و هر چه تفسير آن فراگيرتر و شاملتر باشد درست‌تر است، و من در ميان متقدمان كلبى را يافتم كه به مطلق بودن وعده معتقد بوده و گفته است: مراد آن است كه هر چه از خير و شرّ كه به آن وعده داده شده‌ايد، واقع خواهد شد. و چون وعده خدا به رستاخيز و حساب و جزا از آشكارترين مصاديق وعده و نزديكترين آنها به اذهان و نيز به دلالت سياق است، بنا بر اين آشكارترين تأويل از هر مصداق ديگر است.

اطمينان داشتن انسان به وعده پروردگارش- و بنا بر اين به آخرت- امرى‌