از روايات مختلف استفاده مى‌شود كه غرض اصلى در عقد موقّت استمتاع و رفع ضرورت‌هاى جنسى است، نه طلب ولد و غالباً ولد در عقد موقّت مزاحم است، به همين جهت بسيار بعيد به نظر مى‌رسد كه شارع عزل را در عقد موقّت حرام بداند؛ به عبارت ديگر اطلاقاتى كه از عزل نهى مى‌كند از ما نحن فيه (عقد موقّت) منصرف است.

٣- روايات:

روايات زيادى كه در دو باب از وسائل نقل شده است.

* ... عن محمد بن مسلم قال: سألت أبا عبد اللَّه عليه السلام عن العزل: فقال:

ذاك الى الرجل يصرفه حيث شاء

(روايت اطلاق دارد). [٤]

* ... عن عبد الرحمن بن أبى عبد اللَّه قال: سألت أبا عبد اللَّه عليه السلام عن العزل فقال: ذاك الى الرجل. [٥]

تمام روايات اين باب دلالت دارد. دو روايت هم در ابواب متعه در باب ٣٤ داريم كه يكى از آنها با اين شش روايت مشترك است، پس مجموعاً هفت روايت داريم و سه روايت هم از «محمد بن مسلم» است كه در واقع يك روايت است و مجموعاً پنج روايت است؛ امّا و من العجب كه همه روايات مطلق است، و اگر بخواهيم به اطلاق روايات عمل كنيم، بايد بگوييم شامل عقد دائم و موقّت مى‌شود. حال اگر در دائم قائل به حرمت عزل بوديم چه كنيم؟ تنها راه اين است كه بگوييم رواياتى داريم كه ناهيه است و در باب ٧٦ از ابواب مقدّمات نكاح آمده و جمع بين اين دو طايفه به اين است كه روايات مجوّزه را حمل بر عقد منقطع و روايات ناهيه را حمل بر دائم كنيم كه اين جمع تبرّعى است و فايده‌اى ندارد، و لكن الّذي يسهّل الامر اين است كه ما در دائم و منقطع بدون رضايت زوجه قائل به جواز هستيم و شايد در دائم مكروه باشد ولى در منقطع مكروه هم نيست.

٤٣ مسأله مستحدثه (كنترل مواليد) ..... ٣/ ١٠/ ٨٢

مسأله مستحدثه: كنترل مواليد

مسأله مستحدثه‌اى كه امروزه مطرح است كنترل مواليد با وسائل مختلف است، كه در زمان ما مسأله‌اى مهم در تمام كشورهاى دنيا است. با توجّه به اين كه اصل عزل را مكروه دانستيم تا مواليد كثرت پيدا كند، حال كنترل مواليد از طريق عزل و يا وسائل ديگر چه حكمى دارد؟

از نظر اصولى ظاهر روايات در ميان شيعه و سنّى اين است كه افزايش جمعيّت مسلمين مطلوب است، به مقتضاى‌

«تناكحوا تناسلوا فإنّى أباهي بكم الأمم يوم القيامة و لو بالسقط»

و امثال آن دليل روشنى است كه افزايش نفوس مطلوب شارع است. در قرآن هم آيات زيادى داريم كه نشان مى‌دهد افزايش نفوس مطلوب است به عنوان مثال در آيات ١٢- ١٠ سوره نور كه افزايش نسل در ميان باران‌هاى پربركت و جنّات و باغها قرار گرفته است و معلوم مى‌شود كه افزايش نسل از نعمت‌هاى الهى است. در سوره اسراءهم مى‌فرمايد:

ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ‌ (شما بر دشمنانتان پيروز مى‌شويد) وَ أَمْدَدْناكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ جَعَلْناكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً؛‌ [٦]

مطابق اين آيه خداوند دو بار بر بنى اسرائيل به خاطر كثرت نفرات منّت مى‌گذارد.

در سوره شعرا كه مخاطب در آن تمام امّتهاست، انبيا مى‌فرمودند:

وَ اتَّقُوا الَّذِي أَمَدَّكُمْ بِما تَعْلَمُونَ أَمَدَّكُمْ بِأَنْعامٍ وَ بَنِينَ وَ جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ؛‌ [٧]

[١] ج ٧، ص ٤٦٠.

[٢] ج ١٣، ص ٣٣.

[٣] ج ٣٠، ص ١٨٧.

[٤] ح ١، باب ٧٥ از ابواب مقدّمات نكاح.

[٥] ح ٢، باب ٧٥ از ابواب مقدّمات نكاح.

[٦] آيه ٦، سوره إسراء.

[٧]. آيه ١٣٤- ١٣١، سوره شعرا.