كتاب النكاح - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٤ - مسألة ١٨ (يجوز التمتع بالزانية على كراهية)

١- زن متّهم بوده است و لا بد قرائن ظنّى ديده، پس مورد اتّهام است.

٢- بعد از ازدواج سؤال كرده و قبل از ازدواج نبوده است.

علاوه بر اين از ديگران سؤال كرده است نه از خود زن.

* عن مهران بن محمّد عن بعض أصحابنا

(مرسله است علاوه بر اين رجال ديگر سند هم محلّ بحث است)

عن أبى عبد اللَّه عليه السلام قال: قيل له: إنّ فلاناً تزوّج امرأة متعة فقيل له إنّ لها زوجاً فسألها

(از خود زن سؤال كرد)

فقال أبو عبد اللَّه عليه السلام، و لِمَ سألها؟ [١]

از نظر سند: روايت ضعيف است.

از نظر دلالت: همان دو مورد روايت قبل را دارد، يعنى زن متّهمه بوده و سؤال بعد از ازدواج است.

* ... عن محمّد بن عبد اللَّه الاشعرى قال: قالت للرضا عليه السلام: الرجل يتزوّج بالمرأة فيقع فى قلبه أنّ لها زوجاً فقال: و ما عليه‌

(تحقيق نكن)

؟ أ رأيت‌

(آيا فكر مى‌كنى)

لو سألها البيّنة كان يجد من يشهد أن ليس لها زوج‌

(ظاهراً مورد، موردى است كه اقامه بيّنه ممكن نيست چون مثلًا زن در اين شهر غريب است و كسى را ندارد تا شهادت دهد). [٢]

از نظر سند: «محمد بن عبد اللَّه الاشعرى» مجهول الحال است و روايات منقوله از طرف او كم است پس از نظر سند ضعيف است.

از نظر دلالت: همان دو مورد سابق در اين روايت هم هست علاوه بر اين اقامه بيّنه هم ممكن نيست.

* ... عن ميسّر

(كدام «ميسّر» مراد است؟ پس روايت مجهول الحال است)

قال: قلت لأبى عبد اللَّه عليه السلام: ألقى المرأة بالفلاة الّتي ليس فيها أحد فأقول لها: لك زوج؟ فتقول: لا فأتزوّجها؟ قال: نعم هى المصدّقة على نفسها. [٣]

اين روايت با روايات قبل متفاوت است چرا كه اين روايت در مورد قبل از زوجيّت است و اتّهامى هم نيست و فقط يك سؤال و جواب است، آيا منظور از فحص همين است؟ علاوه بر اين، موردى است كه راهى براى تفحّص نيست و اين حدّ اقلى است كه براى ازدواج لازم است.

صاحب وسائل حديث ديگرى را در ذيل اين حديث آورده و مى‌فرمايد:

... عن أبان بن تغلب قال: قلت لأبى عبد اللَّه عليه السلام و ذكر مثله.

يعنى همين روايت را أبان از امام عليه السلام نقل كرده است و در واقع يك روايت ديگر مى‌شود، ولى در بعضى از چاپ ها در پاورقى حديث را نقل كرده‌اند كه با حديث ميسّر متفاوت است:

قال: قلت لأبى عبد اللَّه عليه السلام إنّى أكون فى بعض الطرقات فأرى المرأة الحسناء و لا آمن أن تكون ذات بعل أومن العواهر قال: ليس هذا عليك إنّما عليك أن تصدّقها فى نفسها.

البتّه نتيجه دو روايت يكى است ولى روايت خيلى از نظر الفاظ متفاوت است و فقط از بعضى جهات شبيه هم هستند.

به هر حال روايت براى موردى است كه قبل ازدواج است و زن متّهمه و قابل تحقيق نيست.

* ... عن أبان بن تغلب عن أبى عبد اللَّه عليه السلام فى المرأة الحسناء ترى فى الطريق و لا يعرف أن تكون ذات بعل أو عاهرة فقال: ليس هذا عليك إنّما عليك أن تصدّقها

(اين روايت ظاهراً همان روايت أبان است) [٤].

هيچ يك از اين أحاديث ظاهراً سند قابل قبولى ندارد ولى تضافر دارد و ديگر نياز به بحث از سند نيست.

جمع بين روايات:

دو راه جمع بين روايات موجود است:

١- رواياتى كه دستور به سؤال مى‌داد در مورد قبل از زواج و روايات ناهيه در مورد بعد از زواج است، پس سؤال قبل از زواج مستحبّ و بعد از زواج جايز نيست.

٢- در جايى كه راه تحقيق ندارد، سؤال ندارد ولى در جايى كه راه براى تحقيق موجود است سؤال مستحبّ است.

در اين بحث و بحث‌هاى قبل اگر روايت هم نداشتيم از نظر عقل هم سؤال كردن خوب است همان گونه كه مؤمنه و عفيفه بودن بهتر است بنابراين در اين باب نيازى به روايات نيست و امورى است كه عقل هم به آن دلالت دارد.

[مسألة ١٨: (يجوز التمتع بالزانية على كراهية)]

٦٥ مسأله ١٨ (التمتّع بالزانية) ..... ٧/ ١١/ ٨٢ مسألة ١٨: يجوز التمتع بالزانية على كراهية خصوصاً لو كانت من العواهر و المشهورات بالزنا و ان فعل فليمنعها من الفجور.

اقوال:

در مسأله سه قول است:

١- قول مشهور: الجواز مع الكراهة

[١] ح ٤، باب ١٠ از ابواب متعه.

[٢] ح ٥، باب ١٠ از ابواب متعه.

[٣] ح ١، باب ١٠ از ابواب متعه.

[٤] مستدرك، ج ١٤، ح ١، باب ٩ از ابواب متعه.