اين مكاتبه ، نمونه اى را مى آوريم كه شبيه آن در بخش عرضه بر امام هادى عليه السلام ـ نمونه پنجم ـ گذشت ، و كلام امام در اينجا مى تواند ناظر به آن باشد. سأل عن سجدة الشكر بعد الفريضة ، فإنّ بعض أصحابنا ذكر أنّها «بدعة» ، فهل يجوز أن يسجدها الرجل بعد الفريضة؟ و إن جاز ففى صلاة المغرب هى بعد الفريضة أو بعد الأربع ركعات نافلة؟ فأجاب عليه السلام : سجدة الشكر من ألزم السنن و أوجبها ، و لم يقل إنّ هذه السجدة بدعة إلّا من أراد أن يحدث بدعة فى دين اللّه ، فأمّا الخبر المروى فيها بعد صلاة المغرب و الاختلاف فى أنّها بعد الثلاث أو بعد الأربع ، فإنّ فضل الدعاء و التسبيح بعد الفرائض على الدعاء بعقيب النوافل ، كفضل الفرائض على النوافل ، و السجدة دعاء و تسبيح ، فالأفضل أن تكون بعد الفرض ، فإن جُعلت بعد النوافل أيضا جاز؛ [١] از سجده شكر پس از نماز واجب پرسيد كه برخى آن را بدعت مى دانند ، و آيا جائز است آن را پس از نماز به جا آورد؟ واگر جائز مى باشد ، در نماز مغرب ، پس از سه ركعت واجب است يا پس از چهار ركعت نافله آن ؟ امام پاسخ داد: سجده شكر از ضرورى ترين و لازم ترين سنّت ها است ، و كسى اين سجده را بدعت نخوانده ، مگر شخصى كه خود قصد بدعت گزارى در دين را دارد . اما حديث روايت شده ، مربوط به نماز مغرب كه پس از سه ركعت است يا چهار ركعت . همانا برترى دعا و تسبيح پس از نماز واجب بر دعاى پس از نافله ، مانند برترى خود واجب بر نافله است ، و سجده شكر ، دعا وتسبيح است. از اين رو ، بهتر است پس از سه ركعت واجب انجام شود ، و اگر پس از چهار ركعت نافله هم به جا آورده شود ، جائز است. ٣ . از حميرى مكاتبه اى ديگر نيز در دست است كه آن را در سال ٣٠٨ هجرى نگاشته ، و از دو مكاتبه قبلى عرضه هاى بيشترى در بر دارد. عرضه هاى مربوط به روزه ماه رجب و فروش مال وقفى و مهريه زنان از آن جمله اند. ما يك نمونه را براى زمينه سازى بحث انگيزه هاى عرضه ذكر مى كنيم ، و دو نمونه ديگر را در همان جا مى آوريم. حميرى: روىَ لنا عن صاحب العسكر عليه السلام أنّه سُئل عن الصلاة فى الخزّ الّذى يُغَشّ

[١] غيبت طوسى ، ص ٢٨٧ ، ح ٢٤٦ و ص ٢٩٠ ، ح ٢٤٧. [٢] بنگريد : غيبت طوسى ، ص ٣٧٤ ، ذيل ح ٣٤٥. [٣] غيبت طوسى ، ص ٣٧٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٥٣ ، ص ١٥٢ ، ح ١؛ ج ٨١ ، ص ١٥ ، ح ٢١ . [٤] غيبت طوسى ، ص ٣٧٧ . [٥] الاحتجاج ، ص ٤٨٥ . [٦] الاحتجاج ، ص ٤٩٢ . [٧] وسائل الشيعة ، ج ٤ ، ص ٣٦٢ ، ح ٢ . [٨] معجم رجال الحديث ، ج ١٦ ، ص ١٨٤ ، ح ١٠٩٦٧ . [٩] غيبت طوسى ، ص ٣٤٥ ، ح ٢٩٥ ؛ بحار الأنوار ، ج ٥١ ، ص ٣٤٣ ، ح ١. [١٠] بحار الأنوار ، ج ١٠ ، ص ١٤٥ ، ح ١؛ ج ٢٤ ، ص ٢٣٢ و ٢٣٤ ، ح ١ ، ٢ و ٣.