در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٢٨

نمى پردازيم و دوستداران را به ابواب متعددى مانند: «ما يطرد الحقد» [ باب ٨٨٢ ] ، «ما يطرد الحزن» [ ٨١٨ تا ٨٢١ ] ، «علاج الكبر» [ باب ٣٤٤٠ ] ، «دفع الكبر» [ باب ٣٤٤١ ] ، در كتاب ميزان الحكمة ارجاع مى دهيم . تنها نكته مهم آن است كه اين راه هاى درمان ، نه فقط شناختى و نه تنها رفتارگرايانه است ، بلكه احاديثى براى هر دو شيوه شناخت و رفتار داريم ، كه راه درمان را نشان مى دهد. به عنوان مثال در همين مسئله اخير ، يعنى كبر ، باب «دفع الكبر» به راه هاى عملى و باب «علاج الكبر» ، به راه هاى شناختى درمان «كبر» ، اشاره دارد. اين راه ها ، افزون بر زبان توصيه اى احاديث در نهى از صفات زشت و يا توجه دادن شخص به آثار زيان بار صفت و كردار خويش است. نيز افزون بر راه هاى تنبيهى و تشويقى كلى ، روش هاى عملى و جزيى را نيز در برخى موارد ارائه داده اند. ما تنها متن دو روايت از روايات متعدد شيوه رفتارى و عملى معالجه كبر را مى آوريم: رسول اللّه صلى الله عليه و آله فرمود: من حمل بضاعته فقد أمن من الكِبر؛ [١] هر كس كالاى خويش را خود حمل كند ، از كبر رهيده است. امام صادق عليه السلام فرمود: من رقع جيبه و خصف نعله و حمل سلعته ، فقد برى ء من الكبر؛ [٢] هر كس جامه و كفشش را خود ، پينه زند و كالاى خويش را حمل كند ، از كبر رهيده است. ثمره ديگر شناخت احاديث توصيفى و تبيينى ، پيشگيرى از پيدايش حالات نامناسب و پريشانى هاى روحى است. در ميان احاديث غنى ما ، رهنمودهايى بس روشن و ساده وجود دارد كه كاربرد آنها ، از بروز اضطراب ها ، افسردگى ها و روان پريشى هاى مزمن و ژرف جلوگيرى مى كند ، احاديثى كه نشانه هاى غم و اندوه را برمى شمرد و علت آن را توضيح مى دهد ، [٣] احاديثى كه چگونگى عملكرد انسان هاى ناآرام و يا مغرور و از خود