در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٣٧٨

است و نه مسموعات و شايعات . شرط سوم كه موجب شده اين رساله كوچك ، اما پر ارزش به يادگار بماند و به دست ما برسد ، آن بوده كه همه سخنان دو طرف نوشته شود . اين شرط كه در روزگار كنونى جاى خود را به ضبط صدا و تصوير داده است ، در مواقعى مى تواند به كمك هر يك از طرفين بيايد و در روشن شدن حقيقت و مواضع آنها سهمى داشته باشد . از سخنان آغازين خواجه نظام الملك در نخستين روز مجلس نيز ، شرط هايى استفاده مى گردد : او پس از افتتاح با نام خدا و درود بر پيامبر و آل و اصحابش مى گويد : مجادله و مناظره بايد پاكيزه باشد و براى پى جويى حقيقت ، و اين كه هيچ كس ، ياران پيامبر صلى الله عليه و آله را دشنام ندهد و يا به بدى ياد نكند. {-٣-}

مباحث روز اول

عالم بزرگ سنّى ، بحث خود را از همين نكته اخير آغاز مى كند كه من نمى توانم با كسى سخن بگويم كه صحابه پيامبر خدا را تكفير مى كنند و عالم شيعى مى گويد : آيا ما على عليه السلام و عباس و سلمان و ابن عباس و مقداد و ابوذر را تكفير مى كنيم و بحث ادامه مى يابد و از جمله عالم شيعى مى گويد : شما چرا معاويه را كه بهترين صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله ، على عليه السلام را سبّ مى كرد ، تكفير نمى كنيد ؟ و چون بحث در اين مرحله به سود علوى خاتمه مى پذيرد ، به بحث نظر شيعه در باره جمع قرآن مى پردازند[٢] و نيز بطلان و صحت خلافت سه تن و اثبات ولايت اميرالمؤمنين على عليه السلام [٣] و دوباره به مسئله قرآن و تهمت كهنه تحريف قرآن باز مى گردند . [٤] پس از آن ، در باره صفات الهى و مسئله قديمى جسم داشتن و نداشتن خداوند پرداخته و در باره دلالت ظاهرى برخى آيات در اين باره گفتگو مى كنند . [٥] گزارش منشى و كاتب جلسه نشان مى دهد كه جدال در اين عرصه بالا مى گيرد و به بحث