در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ١٨٦

تبيين مجمل

مجمل امرى نسبى است و گاه متنى كه براى ما مجمل است ، براى ديگرى مجمل نيست و گاه در يك دوره زمانى مجمل نيست اما در زمانى ديگر ، همان امر واضح مجمل مى شود . در اجمال ، ما به گوينده مراجعه مى كنيم و اگر گوينده حضور نداشته باشد ، از سخنان مشابه و ديگر قرينه ها كمك مى گيريم . مجلسى رحمه الله به اين راه اشاره اى مستقيم دارد و مى گويد : و ظاهر اين است كه عبارات مجمل هستند و احتمالات زيادى در آنها مى رود و اخبار آينده آنها را تفسير مى كند .[١] و خود در حلّ اخبارى مانند «أجعلُ صلواتى لك» از آن كمك مى گيرد . اين حديث در نظر اول بسيار گنگ به نظر مى رسد و ماجراى آن بدين گونه است كه مردى نزد پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى آيد و مى گويد : يا رسول اللّه ، إنّى أجعل لك ثلث صَلَواتى ، لا بل أجعل لك نصف صَلَواتى ، لا ، بل أجعلها كلّها لك ، فقال رسول اللّه : إذا تُكفى مؤونة الدنيا والآخرة ؛ [٢] اى رسول خدا صلى الله عليه و آله ! من يك سوم صلواتم ، بلكه نصف صلواتم ، بلكه همه صلواتم را براى تو قرار مى دهيم . رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : در اين حالت ، همان صلوات ، تو را در دنيا و آخرت كفايت مى كند . اما خوشبختانه احاديث ديگرى كه در اين زمينه نقل شده و كلينى تقريبا همه آنها را در باب مخصوص خود در كتاب الدعاء آورده است ، به روشنى ، مفهوم روايت را توضيح مى دهد و مجلسى رحمه الله نيز با عنايت به همين نكته روايات الكافى را نقل مى كند. [٣] ما تنها يك روايت در اين باره مى آوريم كه سئوال ابو بصير از امام صادق عليه السلام در باره همين حديث است : ابوبصير مى گويد : از امام صادق عليه السلام پرسيدم : معناى «أجعل صلواتى كلّها لك» چيست ؟ حضرت فرمود : هنگام درخواست هر حاجتى آن را لحاظ مى كند ؛ يعنى