در پرتو حديث - مسعودی، عبدالهادی - الصفحة ٨٣
نكته نهفته در اين عرضه كه مى بايد در علم رجال پى گيرى شود ، قرار داشتن عبداللّه بن بكير در ميان اصحاب اجماع است ، كسانى كه به گفته كشّى ، از فقهاى اصحابند و قول آنان همواره تصديق مى گردد. حسين بن خالد ، تنها گزارش عبداللّه بن بكير را باور دارد و به فهم او اطمينانى ندارد ، و اين با تفسير رجاليان متأخر از عبارت كشّى سازگارتر است. ما از آوردن گزارش ، به دليل طولانى شدن مقاله خوددارى مى كنيم و علاقمندان را به معانى الاخبار ارجاع مى دهيم. [١] از ديگر راويان كه در اين زمينه به عرضه حديث پرداخته اند ، ابراهيم بن ابى محمود و موسى بن عمر هستند. ٨ . إبراهيم بن أبى محمود: قلت للرضا عليه السلام يا بن رسول اللّه ، ما تقول فى الحديث الّذى يرويه الناس عن رسول اللّه أنّه قال: إنّ اللّه تبارك و تعالى ينزل فى كلّ ليلة جمعة إلى السماء الدنياء؟ فقال عليه السلام : لعن اللّه المحرّفين الكلم عن مواضعه ، واللّه ما قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله ذلك ، إنّما قال: إنّ اللّه تبارك و تعالى يُنزل ملكا إلى السماء الدنيا كلّ ليلة فى الثلث الأخير ، و ليلة الجمعة فى أوّل الليل ، فيأمره فينادى: هل من سائل فأعطيه؟ هل من تائب فأتوب عليه؟ [٢] ابراهيم پسر ابو محمود مى گويد: به امام رضا عليه السلام گفتم: اى پسر پيامبر خدا! چه مى گويى در باره حديثى كه مردم از رسول خدا روايت مى كنند كه ايشان فرمود: خداوند تبارك و تعالى هر شب جمعه به آسمان دنيا فرو مى آيد؟ حضرت رضا فرمود: خداوند ، تحريف گران كلام را لعنت كند. به خدا قسم ، رسول خدا اين را نگفت. او فقط گفت: خداوند تبارك و تعالى فرشته اى را در پاره سوم هر شب ، يعنى «سحر» به آسمان دنيا فرو مى فرستد ، ولى در شب جمعه ، در آغاز آن ، سپس به او امر مى كند كه ندا دهد ، آيا خواهانى هست تا به او عطا كنم؟ آيا توبه كننده اى هست تا به او بازگردم؟ آنگاه حضرت بقيه حديث و طريق و سند آن را تا رسول اللّه بيان مى كند. ٩ . موسى بن عمر بن بزيع: قلت للرضا عليه السلام : إنّ الناس رووا أنّ رسول اللّه صلى الله عليه و آله كان إذا
[١] رجال كشى ، ج ٢ ، ص ٣٧٥ ، شماره ٧٠٥ ؛ معانى الاخبار ، ص ٢٦٦ ، ح ١ ؛ بحار الأنوار ، ج ٥٢ ، ص ١٨٢ ، ح ١٧. [٢] كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج ١ ، ص ١٤٢١ ، ح ١٢٤٠ .